25η Μαρτίου🌿🇬🇷Ημέρα των δύο "Χαίρε" 🇬🇷🌿" Χαίρε Κεχαριτωμένη Μαρία" 🌿🇬🇷 " Χαίρε ώ χαίρε Λευτεριά "🌿🇬🇷25ηΜαρτίου 1821,Αγία 'Ημέρα Ιερή και Δοξασμένη 🇬🇷🌿 1821-2025 🇬🇷🌿Συνέλληνες 204, χρόνια μετά "ΧΡΟΝΙΑ μας ΠΟΛΛΑ" 🇬🇷🌿 🇬🇷🌿 "Δόξα και Τιμή στούς 'Ηρωες του '21 🇬🇷🌿'Ελληνες Ψηλά τις Σημαίες"🇬🇷🇬🇷

Ο Ευαγγελισμός - 1576 - Δομήνικος Θεοτοκόπουλος- Ελ Γκρέκο -El Greco- 1541-1614
Υλικό: ελαιογραφία σε μουσαμά- Διαστάσεις: 98 εκ.
Έτος δημιουργίας: 1573-1576
Τόπος διατήρησης: Μουσείο Thyssen-Bornemisza, Μαδρίτη, Ισπανία 

"Χαίρε η Ονειροτόκος χαίρε η Πελαγινή

Χαίρε η Αγκυροφόρος και η Πενταστέρινη

Χαίρε με τα λυτά μαλλιά η χρυσίζοντας τον άνεμο

Χαίρε με την ωραία λαλιά η δαμάζοντας το δαίμονα

Χαίρε που καταρτίζεις τα Μηναία των κήπων

Χαίρε που αρμόζεις τη ζώνη του Οφιούχου

Χαίρε η ακριβοσπάθιστη και σεμνή

Χαίρε η προφητικιά και δαιδαλική"

- Oδυσσέας Eλύτης - "Άξιον εστί"

"Ευαγγελισμός "- Παρθένης Κωνσταντίνος (1878/1879 - 1967)

25η Μαρτίου - Ευαγγελισμός της Θεοτόκου -"Ευαγγελίζου Γη "

Διαβάστε σχετική ανάρτησή μας εδώ: 

 

Οι πρωταγωνιστές της Εθνικής Παλιγγενεσίας

Οι πρωταγωνιστές της Εθνικής Παλιγγενεσίας, από άκρη σε άκρη, μέσα κι έξω από τον Ελλαδικό χώρο ήξεραν πως, μοναχά για την Πίστη τους στον Χριστό και στην Παναγία και για την αγάπη τους προς την Πατρίδα και την  Ελευθερία, θα άξιζε ν' αγωνιστούν και να πεθάνουν🇬🇷🌿

Σκιάθος: Ο αργαλειός που υφάνθηκε η πρώτη Σημαία του Αγώνα στη Ιερά Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

"Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος" ήταν και ο Τίτλος της επαναστατικής προκήρυξης που κυκλοφόρησε ο 'Αλέξανδρος Υψηλάντης στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας:

Ο όρκος των Ιερολοχιτών
"Ως Χριστιανός ορθόδοξος και υιός της ημετέρας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, ορκίζομαι να διαμείνω πιστός εις την Θρησκείαν μου και εις την Πατρίδα μου. Ορκίζομαι να χύσω και αυτήν την υστέρα ρανίδα του αίματός μου υπέρ της Θρησκείας και της Πατρίδος μου. Να χύσω το αίμα μου, ίνα νικήσω τους εχθρούς της Θρησκείας μου ή να αποθάνω ως Μάρτυς δια τον Ιησούν Χριστόν".

Τα λόγια του 'Αλέξανδρου Υψηλάντη ήταν ξεκάθαρα:
"Είναι καιρός να αποτινάξωμεν τον αφόρητον ζυγόν, να ελευθερώσωμεν την Πατρίδα, να κρημνίσωμεν από τα νέφη την ημισέληνον, δια να υψώσωμεν το σημείον, δι’ ου πάντοτε νικώμεν, λέγω τον Σταυρόν". 

Παλαιών Πατρών Γερμανός:
"Η Ιστορία και το μέλλον της Ελλάδος στηρίζονται πάνω σε τρεις λέξεις: Θρησκεία, Ελευθερία, Πατρίς".

Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί τη σημαία της επανάστασης - Θεόδωρος Βρυζάκης, 1865.
Απεικόνιση του θρύλου της Αγίας Λαύρας.

'Ελλάς Ευγνωμονούσα,1858 – Θεόδωρος Βρυζάκης (1819 -1878). 'Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου. Παράρτημα Ναυπλίου.

«Είναι θέλημα Θεού. Είναι κοντά μας και βοηθάει, γιατί πολεμάμε για την πίστη μας, για την πατρίδα μας, για τους γέρους γονιούς, για τα αδύνατα παιδιά μας, για την ζωή μας, την λευτεριά μας... Και όταν ο δίκαιος Θεός μας βοηθάει ποιός εχθρός ημπορεί να μας κάνει καλά...;».

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

"Τί τὴ θέλουμε, βρὲ ἀδέλφια, τούτη τὴν πολυπικραμένη τὴ ζωή, νὰ ζοῦμε ἀποκάτω στὴ σκλαβιὰ καὶ τὸ σπαθὶ τῶν Τούρκων ν᾿ ἀκονιέται εἰς τὰ κεφάλια μας; Δὲν τηρᾶτε ποὺ τίποτα δὲν μᾶς ἀπόμεινε; Οἱ ἐκκλησιές μας γινήκανε τζαμιὰ καὶ ἀχούρια τῶν Τούρκων. Κανένας δὲν μπορεῖ νὰ πεῖ πὼς τάχα ἔχει τίποτα ἐδικό του, γιατὶ τὸ ταχὺ βρίσκεται φτωχὸς σὰ διακονιάρης στὴ στράτα. Οἱ φαμελιές μας καὶ τὰ παιδιά μας εἶναι στὰ χέρια καὶ στὴ διάκριση τῶν Τούρκων. Τίποτα, ἀδέρφια, δὲ μᾶς ἔμεινε. Δὲν εἶναι πρέπον νὰ σταυρώσουμε τὰ χέρια καὶ νὰ τηρᾶμε τὸν οὐρανό. Ὁ Θεὸς μᾶς ἔδωσε χέρια, γνώση καὶ νοῦ. Ἂς ρωτήσουμε τὴν καρδιά μας καὶ ὅ,τι μᾶς ἀπανταχαίνει, ἂς τὸ βάλομεν γρήγορα σὲ πράξη"

Ὀδυσσέας Ἀνδροῦτσος

Οδυσσέας Ανδρούτσος-Το τραγικό τέλος του «Λιονταριού της Ρούμελης» από ελληνικά χέρια

«Ήτανε βέβαια από το Θεό γραμμένο να αρπάξουμε τʼ άρματα μία ημέρα και να χυθούμε πάνω στους τυράννους μας.

Ας είμεθα, αδέλφια, βέβαιοι, πως ο Χριστός μας ο πολυαγαπημένος θα βάλει το χέρι του επάνω μας»

Οδυσσέας Ανδρούτσος - γράμμα στους Γαλαξιδιώτες

Ο Οδυσσέας Βερούσης ή Ανδρούτσος (Ιθάκη, περ. 1790 – Αθήνα, 5 /6/ 1825) ήταν γενναίος οπλαρχηγός της Επανάστασης του 1821. Πολέμησε μέχρι το 1820 για λογαριασμό του Αλή Πασά & στη συνέχεια αγωνίστηκε για την επανάσταση. Το 1825 κατηγορήθηκε για συνεργασία με τους Τούρκους &φυλακίστηκε στην Ακρόπολη των Αθηνών όπου & δολοφονήθηκε από τον Γκούρα πριν δικαστεί στις 5 Ιουνίου του ίδιου χρόνου.

"Έλληνες ποτέ μην ξεχνάτε το χρέος σε Θεό και σε Πατρίδα! Σ’ αυτά τα δύο σας εξορκίζω ή να νικήσουμε ή να πεθάνουμε κάτω από την Σημαία του Χριστού".Αθανάσιος Διάκος

Αθανάσιος Διάκος - Για την Πίστη & για την Πατρίδα παρέδωσε την Ψυχή ✝️ 🇬🇷🌿και το Το Σώμα του: οι Τούρκοι τον "σούβλισαν σαν τ'αρνί του Πάσχα"

Στην πρόσοψη του Γολγοθά υπάρχει η επιγραφή:«Ούτος ο τόπος ενθα τήν 23ην Απριλίου 1821 υπό των Τούρκων ανασκολοπισθείς εμαρτύρησε υπέρ Πίστεως και Ελευθερίας ο Αθανάσιος Διάκος».

Διαβάστε σχετική Ανάρτηση εδώ:        Πριν τον μεγάλο απελευθερωτικό, ξεσηκωμό του γένους και της φυλής των 'Ελλήνων, δεν πρέπει να λησμονούμε πως, 7 χρόνια πριν, είχε, προηγηθεί ο όρκος των Φιλικών και η Ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας! 

"Ο όρκος", 1849. Λάδι σε ξύλο, 22,3x29,5 εκ.
Διονύσιος Τσόκος - Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Η Φιλική Εταιρεία ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό της Ρωσίας, από τρεις εμπόρους της περιοχής.

Tον Νικόλαο Σκουφά, τον Εμμανουήλ Ξάνθο και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ. 

Σκοπός της Εταιρείας ήταν η οργάνωση του υπόδουλου Ελληνισμού ώστε να αποτινάξει τον τουρκικό ζυγό.

Τα μέλη της Εταιρείας ονομάζονταν «Φιλικοί». 

Σύμβολο των «Φιλικών» έγινε ο Φοίνικας, ιερό πτηνό των Αιγυπτίων, που ο μύθος τον ήθελε να αναγεννάται μέσα από τις στάχτες του.

Έτσι, ο Ελληνισμός θα αναγεννιόταν μέσα από τον ξεσηκωμό και θα απελευθερωνόταν.

Οι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας ξεκίνησαν τη δράση τους στην Οδησσό, που ήταν ελληνική παροικία και επεκτάθηκαν σταδιακά σε όλες τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. 

Έμπνευση για τη δράση τους αποτέλεσε το έργο του Ρήγα Φεραίου, αλλά και οι αγώνες του Λάμπρου Κατσώνη  και των Σουλιωτών. Το 1815 οι ιδρυτές της Εταιρείας εγκατέλειψαν την Οδησσό για να μυήσουν μέλη σε άλλες περιοχές και να εξαπλωθεί η δυναμική της.

Ο Ξάνθος πήγε στην Κωνσταντινούπολη και οι Σκουφάς και Τσακάλωφ στη Μόσχα.

Το 1818 μεταφέρθηκε και η έδρα της Φιλικής στην Κωνσταντινούπολη.

Η ενέργεια αυτή βοήθησε ακόμη περισσότερο στην ανάπτυξη της Εταιρείας. Μυήθηκαν νέα μέλη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και στην κατακτημένη Ελλάδα.

Προσωπικότητες της Επανάστασης, όπως ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Παπαφλέσσας, ο Φαρμάκης και ο Ολύμπιος ήταν από τα πρώτα μυημένα μέλη.

Γενικότερα, μέλη της Εταιρείας έγιναν πρόσωπα προερχόμενα από όλες τις κοινωνικές τάξεις, όπως Πατριάρχες, Μητροπολίτες, ιερείς, γραμματισμένοι, φαναριώτες, πρόκριτοι, αρματολοί, κλέφτες, έμποροι και γεωργοί. 

Το ίδιο έτος ο Σκουφάς πεθαίνει και τη θέση του αναλαμβάνει ο μεγαλέμπορος Παναγιώτης Σέκερης, που διαθέτει μεγάλο μέρος της περιουσίας του στους σκοπούς της Εταιρείας. 

Τα μέλη της χρησιμοποιούσαν ψευδώνυμα και ειδικό αλφάβητο για να επικοινωνούν μεταξύ τους χωρίς να μπορούν να γίνουν αντιληπτοί από κάποιον που δεν είχε μυηθεί στην Εταιρεία. 

Ο όρκος γινόταν στο Ιερό Ευαγγέλιο μπροστά σε ιερέα. Κατά τη μύηση, που διαρκούσε τρεις μέρες, ο κατηχούμενος έδινε όρκο πίστης στην Εταιρεία που διοικούσε η Αόρατη Αρχή.

"Ο όρκος των Φιλικών", ξυλογραφία του Βάσου Φαληρέα
είναι η χαρακτηριστικότερη απεικόνιση της Φιλικής Εταιρείας.
Βρίσκεται στο Πολεμικό Μουσείο

Οι ιδρυτές της Φιλικής άφηναν αόριστα να εννοηθεί ότι η Αόρατη Αρχή ήταν ο τσάρος της Ρωσίας Αλέξανδρος.

Πρόκειται για συνειδητό ψέμα, που όμως βοηθούσε στην γιγάντωση της Φιλικής Εταιρείας και των σκοπών της. 

Ο όρκος μύησης ήταν γραμμένος με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφεύγει κάποιος να ρωτά περισσότερα για την Αόρατη Αρχή, αφού αφηνόταν να εννοηθεί ότι η περιέργεια αυτή οδηγούσε στον θάνατο.

Με την ανάπτυξη και εξάπλωση της Φιλικής Εταιρείας οι ιδρυτές της αναζήτησαν έναν αρχηγό που θα προετοίμαζε τα μέλη για τον μεγάλο ξεσηκωμό.

Ο αρχηγός αυτός έπρεπε να είναι μια προσωπικότητα που θα έκανε τον κόσμο να πιστέψει ακόμη περισσότερο ότι την Εταιρεία στηρίζει και καθοδηγεί ο τσάρος της Ρωσίας. 

Αρχικά οι ιδρυτές της απευθύνθηκαν στον Ιωάννη Καποδίστρια, υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας. Αυτός όμως αρνήθηκε καθώς θεωρούσε ότι οι συνθήκες που επικρατούσαν στην Ευρώπη δεν θα βοηθούσαν στον ξεσηκωμό των Ελλήνων.

Πράγματι, το 1815 ιδρύθηκε η Ιερή Συμμαχία από την Αυστρία, την Ρωσία και την Πρωσία που καταδίκαζε τις επαναστατικές κινήσεις.

Έτσι, το 1820 ανέλαβε επικεφαλής της Φιλικής Εταιρείας ο στρατηγός Αλέξανδρος Υψηλάντης, υπασπιστής του τσάρου.

Τότε εντάθηκαν οι προετοιμασίες για τον μεγάλο ξεσηκωμό του 1821.

Σύμφωνα με το σχέδιο της Εταιρείας, η επανάσταση θα ξεσπούσε ταυτόχρονα σε Μολδοβλαχία (σημερινή Ρουμανία) και Πελοπόννησο ώστε να αναγκαστεί ο Σουλτάνος να μοιράσει τον στρατό του. 

Το όλο σχέδιο βοηθούσε ο πόλεμος του Αλή Πασά με τον Σουλτάνο που αποσπούσε την προσοχή των Οθωμανών από τις ενέργειες των Ελλήνων.

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης:
"Ως μια βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας και όλοι και ο κλήρος μας και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό τον σκοπό και εκάμαμε την επανάσταση. Πρέπει να φυλάξετε την πίστη σας και να την στερεώσετε, διότι, όταν επιάσαμε τα άρματα είπαμε πρώτα υπέρ Πίστεως και έπειτα υπέρ Πατρίδος".

Γρηγόριος Δικαίος Παπαφλέσσας

"Έλληνες ποτέ μην ξεχνάτε το χρέος σε Θεό και σε Πατρίδα! Σ’ αυτά τα δύο σας εξορκίζω ή να νικήσουμε ή να πεθάνουμε κάτω από την Σημαία του Χριστού". 

Αλλά και η Φιλική Εταιρεία πολλά χρόνια πριν είχε τον  εμπνευστή της που δεν ήταν άλλος από τον Ρήγα τον Βελεστινλῆ ή Φεραίο από το Βελεστίνο της  Μαγνησίας, που με τον επαναστατικό του "Θούριο", θέριευε μέσα τους το πάθος για τη Λευτεριά & τους Αγώνες για να την  κατακτήσουν .

Έχει ήδη καταφέρει να εμπνεύσει με το επαναστατικό του έργο του "Θούριος" ενώ στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης τα χρόνια του 1821, Ο Ρήγας δεν ζει πια , έχει πεθάνει στο Βελιγράδι από το 1798, αλλά έχει συμβάλλει καθοριστικά δίνοντας Νέα ώθηση και Έμπνευση στον αγώνα των υποδούλων 'Ελλήνων🇬🇷🌿

Στρατηγός Μακρυγιάννης

                

"Χωρίς αρετή και πόνο εις την πατρίδα και πίστη εις την θρησκεία τους έθνη δεν υπάρχουν".Στρατηγός Μακρυγιάννης

Κωνσταντίνος Κανάρης
"Μία δύναμις με άρπαξε από την λιτανεία πριν φύγουμε από τα Ψαρά για την Χίο. Μία δύναμις θεϊκή με γιγάντωσε. Αυτή η θεία δύναμις μου έδωσε θάρρος δια να φθάσω με το πυρπολικό μου στην Τουρκική Ναυαρχίδα. Οι Τούρκοι ήταν τόσοι ώστε εάν έπτυον επάνω μας θα μας έπνιγαν αναμφιβόλως. Εις το όνομα του Κυρίου φώναξα εκείνη τη στιγμή. Έκανα τον Σταυρό μου και πήδηξα στη βάρκα. Οι φλόγες του πυρπολικού μεταδόθηκαν στην Ναυαρχίδα που τινάχθηκε στον αέρα και παρέσυρε στον θάνατο χιλιάδες Τούρκους".

Κωνσταντίνος Κανάρης

Κωνσταντίνος Κανάρης (Ψαρά, 1790 ή 1793 – Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 1877) σπουδαία μορφή του ναυτικού αγώνα κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821,μετέπειτα ναύαρχος 
& πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε 5 φορές
πρωθυπουργός της Ελλάδας.

   

Αλλά και ο Ανδρέας Μιαούλης

τα ίδια λόγια είχε στην Ψυχή

και στο Σώμα:
"Ο Έφορος της Ελλάδος Θεός
ενέπνευσεν εις τα καρδίας των εχθρών μας άκραν δειλίαν και φόβον. Ελπίζω δε εντός ολίγου, με την βοήθειαν του Τιμίου Σταυρού και των θεοπειθών της πατρίδος ευχών, να σας χαροποιήσω".
Ανδρέας Μιαούλης

Ανδρέας Μιαούλης

Ο Ανδρέας Βώκος, γνωστότερος με το ψευδώνυμο Ανδρέας Μιαούλης (από ένα πλοίο που το έλεγαν Μιαούλ, που σημαίνει "μικρή βάρκα") (Ύδρα, 20 Μαΐου 1769 – Πειραιάς, 11 Ιουνίου 1835) ήταν Έλληνας καραβοκύρης, πολιτικός και ναύαρχος, που διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, καθώς και στη μετέπειτα πολιτική ζωή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

Όπως επίσης και τα λόγια της μεγάλης Ελληνίδας Ηρωίδας του 1821 της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας μας συγκλονίζουν αλλά επίσης, μας καταδεικνύουν, τον δρόμο που ακολούθησαν μέσα στην Ψυχή τους, όλοι ανεξαιρέτως οι Ήρωες της

'Ελληνικής Επανάστασης

του 1821:

Λασκαρίνα "Μπουμπουλίνα" Πινότση (Κωνσταντινούπολη, 11 Μαΐου 1771 - Σπέτσες, 22 Μαΐου 1825) ήταν Ελληνίδα ηρωίδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Πολέμησε ηρωικά το 1821 και υπήρξε ίσως η σπουδαιότερη γυναίκα που έλαβε μέρος στην Επανάσταση. Μετά τον θάνατο της ύστερα από 193 έτη, έλαβε τιμητικά από την Ελληνική Πολιτεία τον βαθμό της Υποναυάρχου.

"Έχασα τον σύζυγόν μου. Ευλογητός ο Θεός! Ο πρεσβύτερος υιός μου έπεσε με τα όπλα ανά χείρας. Ευλογητός ο Θεός! Ο δεύτερος και μόνος υιός μου, 14ετής την ηλικίαν, μάχεται μετά των Ελλήνων και πιθανώς να εύρη ένδοξον θάνατον. Ευλογητός ο Θεός! Υπό το σημείον του Σταυρού θα ρεύση επίσης το αίμα μου. Ευλογητός ο Θεός!".

Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα

Στο λιμάνι του Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης έχει δημιουργηθεί ένα τεράστιο γκράφιτι το οποίο απεικονίζει την Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα.

 

Η Μαντώ Μαυρογένους γεννήθηκε στην Τεργέστη το 1796 και πέθανε στην Πάρο το 1840, σε ηλικία 44 ετών. Ήταν Ελληνίδα πολεμίστρια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, με καταγωγή από τη Μύκονο. Για τη συνολική της προσφορά στον Αγώνα τιμήθηκε από τον Ιωάννη Καποδίστρια με τον βαθμό της Αντιστρατήγου. Εξορίστηκε από τον πολιτικό Ιωάννη Κωλέττη και τελικά πέθανε πάμφτωχη στην Πάρο, καθώς είχε ξοδέψει όλη της την περιουσία για τον αγώνα.  

Διαβάστε περισσότερα για την Μαντώ Μαυρογένους:

Η απαράμιλλη ηρωίδα, της εθνεγερσίας του ΄21.ΕΔΩ:

 #25η_ΜΑΡΤΙΟΥ_1821

Ημέρα Ιερή και Δοξασμένη 🇬🇷🌿
1821-2025 🇬🇷🌿Συνέλληνες 204 χρόνια μετά
ΧΡΟΝΙΑ μας ΠΟΛΛΑ 🇬🇷🌿
🇬🇷🌿 Δόξα και Τιμή στούς ήρωες του '21 🇬🇷🌿'Ελληνες Ψηλά τις Σημαίες"🇬🇷🇬🇷

Κυανόλευκη ναυτική πολεμική σημαία, που ανήκε στον #Κωνσταντίνο_Κανάρη

#Εθνικό_Ιστορικό_Μουσείο ΕΙΜ | Συλλογή Σημαιών ΕΙΜ © ΙΕΕΕ

Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά,
και σαν πρώτα ανδρειωμένη,
χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!🌿🇬🇷

Θα γράψει συγκλονισμένος ο

Διονύσιος Σολωμός ανάμεσα στους 158  στίχους του στον "Ύμνο του για την Ελευθερία" !

Μετέπειτα θα γίνει & ο 'Εθνικός 'Υμνος όλων των 'Ελληνων, της 'Ελλάδος & της Κύπρου 🌿🇬🇷

🇬🇷️🇬🇷️🇬🇷️

Η σημαία των Κυπρίων αγωνιστών στην Επανάσταση του 1821🇬🇷🇨🇾

🌿Καμία Επανάσταση δεν θα ήταν ίδια χωρίς τις γυναίκες. Το ίδιο και η Ελληνική του ΄21, στην οποία οι γυναίκες -επώνυμες και ανώνυμες- διαδραμάτισαν κομβικό ρόλο. Γυναίκες, όπως η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, η Μαντώ Μαυρογένους… και πολλές πολλές άλλες ακόμη, που μόνο μια λέξη τους ταιριάζει “ΑΘΑΝΑΤΕΣ”🌿

 

Οι γυναίκες που πολέμησαν ηρωικά στην επανάσταση του 1821. Διαβάστε ποιες άλλες, εκτός από τη Μαντώ και τη Μπουμπουλίνα, πολέμησαν στην πρώτη γραμμή.

Αναδημοσιεύουμε από την ιστοσελίδα

ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

 Από τον εθνικό ξεσηκωμό του 1821 δεν απουσίαζε η ενθουσιώδης και ηρωική συμμετοχή των γυναικών.

Αγωνίστριες από κάθε κοινωνική τάξη και τόπο έσπευσαν να συμβάλουν στην εξέγερση, αψηφώντας τον πανίσχυρο οθωμανικό στρατό. Για πολύ μεγάλο διάστημα ωστόσο, η παρουσία των γυναικών στον Αγώνα δεν είχε εκτιμηθεί επαρκώς.

Ο γυναικείος πληθυσμός της Ελλάδας διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο όχι μόνο κατά τον ξεσηκωμό, αλλά και σε όλη την προηγούμενη περίοδο. Γαλουχημένες στη σκληρή εποχή της οθωμανικής κυριαρχίας, αγωνίστηκαν χωρίς δεύτερη σκέψη, όταν έφθασε η ώρα της Επανάστασης. Οι Σουλιώτισσες  ήταν εκείνες που έλυσαν με τα ξίφη τους το ζήτημα της… ισότητας των δύο φύλων, αψηφώντας τις παραινέσεις των ανδρών τους να κρυφθούν στα δάση και τις σπηλιές. Πράγματι, όπως μας θυμίζει και η δημοτική μας παράδοση, ο ηρωισμός τους είναι μνημειώδης: «Οι Σουλιώτισσες δε ζούνε μες στη μαύρη τη σκλαβιά».

“Οι Σουλιώτισσες” του Ary Scheffer το 1827

Ο χορός του Ζαλόγγου, τις παραμονές των Χριστουγέννων του 1803, αποτέλεσε ένα γεγονός που συγκλόνισε την Ευρώπη. Αναφέρει χαρακτηριστικά η πένα της εποχής: «Στο Σούλι, η γυνή δεν εκλείετο εις γυναικωνίτην, αλλ’ ούτε εθεωρείτο ασθενεστέρα του ανδρός ύπαρξις. Ήτο η σύντροφος, η συνεργάτις, η σύμμαχος του ήρωος ανδρός. Ο της ελευθερίας τον θρόνον εις τα απρόσιτα όρη της πατρίδος του υψώσας Σουλιώτης, έδωκε μόνος το όπλον εις την χείρα της συζύγου και της θυγατρός του και την έταξεν ως άγγελον φύλακα προ του θρόνου αυτής».

“H Τζαβέλενα”

Πολλά ήταν και τα παραδείγματα γυναικών που έμειναν στην ιστορία με το όνομα τους. Η Μόσχω Τζαβέλα, σύζυγος του Λάμπρου, αντιστάθηκε γενναία, όταν ο Αλή πασάς έστειλε ισχυρό απόσπασμα για να καταλάβει το Σούλι. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της μάχης, τα όπλα των ανδρών περιήλθαν σε αχρηστία λόγω υψηλής θερμοκρασίας, με αποτέλεσμα οι δύο πλευρές να κηρύξουν προσωρινή ανακωχή. Η Τζαβέλα, η οποία μέχρι τότε κρατούσε απόσταση από το σημείο της μάχης, παρατηρώντας τη διακοπή των πυροβολισμών, υπέθεσε πως οι Οθωμανοί σκότωσαν τους Σουλιώτες. Τότε, επικεφαλής 400 γυναικών, επιτέθηκε στους Τουρκαλβανούς του Αλή, αναγκάζοντάς τους να υποχωρήσουν, αφού οι άνδρες μπροστά στο γυναικείο γιουρούσι, ακολούθησαν και ο εχθρός αιφνιδιασμένος απωθήθηκε. Το μέγα επίτευγμά της γέμισε δέος τους Οθωμανούς, ενώ ενέπνευσε τη λαϊκή παράδοση.

Ο θάνατος του Λάμπρου Τζαβέλλα, 1855 – του Ντονάτο Φραντσέσκο Ντε Βίβο

Ωστόσο, οι Σουλιώτισσες δεν ήταν οι μόνες που αντιστάθηκαν στον οθωμανικό ζυγό. Ξακουστή είναι η στάση των γυναικών του Μεσολογγίου, οι οποίες, κατά τη μεγάλη Έξοδο, πολεμούσαν κρατώντας με το ένα χέρι το σπαθί και με το άλλο το μωρό τους, ενώ μετά τη φοβερή σφαγή των κατοίκων της Χίου, το 1822, οι αιχμάλωτες γυναίκες δεν δέχονταν τροφή, ώστε πεθαίνοντας από την πείνα, να μην εξευτελιστούν στα σκλαβοπάζαρα. Μόνο ενδεικτικές είναι αυτές οι αναφορές για τον ηρωισμό της Ελληνίδας του ‘21, τον οποίο συναντούμε σε όλες τις εστίες της Επανάστασης.

Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα και Μαντώ Μαυρογένους

Μαντώ Μαυρογένους σε λιθογραφία του Adam Friedel, 1827.

Δύο κορυφαία σύμβολα της γυναικείας μαχητικότητας με αναμφίβολο κύρος είναι οι γυναίκες σύμβολα: Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα (1776-1825) και Μαντώ Μαυρογένους (1796-1840). Η πρώτη, ρίχτηκε στον Αγώνα προσφέροντας τεράστιο μέρος της περιουσίας της και διαθέτοντας τα πλοία της, πέρα από γιους, ανίψια και άτομα που ήταν στην δούλεψη της. Όλα για τον αγώνα, ενώ η δεύτερη έκανε γνωστούς τους σκοπούς της Επανάστασης, απευθυνόμενη σε κυρίες της αστικής και μεσοαστικής ευρωπαϊκής κοινωνίας, κυρίως Αγγλίδες και Γαλλίδες φιλέλληνες.

Η γοητευτική Μαυρογένους, που ηγήθηκε σε σημαντικές εκστρατείες, όπως αυτές των Καρύστου, Πηλίου, Φθιώτιδας και Βοιωτίας και της Μυκόνου, πέθανε σε καθεστώς περιφρόνησης και ένδειας, αφού διέθεσε ολόκληρη τη σημαντική περιουσία της για την Επανάσταση. Δεν παντρεύτηκε ποτέ, μετά την περιπέτεια με τον Υψηλάντη και τις δολοπλοκίες του “Γκουβέρνου” και δεν απέκτησε δική της οικογένεια. Μάλιστα, όταν ένας δημόσιος υπάλληλος τη ρώτησε ‘τι προσέφερε στον αγώνα”, για αν δεχθεί το αίτημά της για σύνταξη, εκείνη απογοητευμένη  είπε: ”τίποτα”. Η γυναίκα αυτή, που ο Καποδίστριας ονόμασε επίτιμο αντιστράτηγο, κατά τη διήγηση του φιλέλληνα Περιβιάνο Τζεκίνι, «…περιέπεσεν εις εσχάτην πενίαν, σκληρώς λησμονηθείσα και εγκαταλειφθείσα υπό πάντων».

Η Μανιάτισσα αγωνίστρια Σταυριάνα Σάββαινα

Είχε πάρει μέρος σε πλήθος σημαντικών μαχών, αιτούμενη κοινωνική πρόνοια από τον Καποδίστρια, αναφέρει, μεταξύ άλλων: «Το στάδιον της πολεμικής δόξας είναι βέβαια διά τους άνδρας, όταν όμως είναι λόγος περί σωτηρίας της πατρίδος, όταν όλη σχεδόν η φύσις συντρέχει προς υπεράσπισίν της, αι γυναίκες της Ελλάδος έδειξαν πάντοτε ότι έχουν καρδίαν να κινδυνεύσουν συναγωνιζόμεναι ως οι άνδρες, ημπορούν να ωφελήσουν μεγάλως εις τας πλέον δεινάς περιστάσεις»

Η «Εφημερίς των Κυριών» γράφει γι’ αυτήν: «Η Σταυριάνα ήτο τεσσαρακοντούτις, μελαχρινή, ευειδής, με ύφος αρρενωπόν, με φωνή βροντώδη, με παράστημα στρατιώτου. Ετέθη υπό τας διαταγάς του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και πήγε στο Βαλτέτσι όπου επολιορκούντο οι Έλληνες. Η Σταυριάνα μόνη μεταξύ των ανδρών αψηφούσε τις σφαίρες και μετέφερε τις πυριτιδοβολές από προμαχώνος εις προμαχώνα. Οι περί τον Κολοκοτρώνη Μαυρομιχάλης και Πλαπούτας δυσκολεύονταν να πιστέψουν ότι γυναίκα είχε τόσο θάρρος».

Η Κωνσταντίνα Ζαχαριά, επίσης καταγόμενη από την Πελοπόννησο, για να εκδικηθεί τον θάνατο του κλέφτη πατέρα της από τους Τούρκους παίρνει τα όπλα, υψώνει επαναστατική σημαία στο σπίτι της και επικεφαλής δύναμης 500 ανδρών αναγκάζει τους Τούρκους να κλειστούν στο κάστρο του Μυστρά, ρίχνει την ημισέληνο από το τέμενος και σκοτώνει τον βοεβόδα της περιοχής αφού πρώτα πυρπολεί το σπίτι του.

Οι Σουλιώτισσες 

Η μνημειώδης συνεισφορά των Σουλιωτισσών στον Αγώνα είναι καταγεγραμμένη σε πλήθος δημοτικών τραγουδιών. Από αυτά δεν θα μπορούσε να λείπει η ξακουστή αγωνίστρια, Ελένη Μπότσαρη, κόρη του Κίτσου και αδερφή του Νότη, η οποία μετά τη μάχη του Σέλτσου, έπεσε και πνίγηκε στον Αχελώο για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων. Η ηρωική πράξη της 19χρονης Σουλιώτισσας τραγουδήθηκε από όλους τους Έλληνες. Κατά μία εκδοχή οι διώκτες της νεαρής ήταν τρεις, κατά μία άλλη επτά.

Όποια κι αν είναι η αλήθεια, αρκετά χρόνια μετά, απηχεί τις σκέψεις πολλών Ελλήνων της εποχής: «Μία γυνή, μία κόρη κατά επτά. Μία γυνή φέρουσα προ του θανάτου υψηλά το μέτωπον και ωσεί λάβαρον της θρησκείας και του πατριωτισμού της το μέγα όνομα, το οποίον οι αδελφοί της απηθανάτισαν: Εγώ είμ’ η Λέν’ του Μπότσαρη, η αδελφή του Νότη. Τι δεν περιλαμβάνουν, τι δεν λέγουν αι λέξεις αυταί. Δεν ηξεύρω, εάν των μεγάλων και κραταιοτάτων του κόσμου κατακτητών κόραι και σύζυγοι, ηδύναντο να αναμετρηθούν προς την αγρίαν εκείνην παρθένον του Σουλίου, την γνωρίζουσαν τόσον να τιμά το όνομα, το οποίον η ανδρεία και ο πατριωτισμός κατέστησαν μέγα. Είμαι η Λέν’ του Μπότσαρη δηλαδή η κόρη της τιμής, του παλληκαρισμού, της ξακουσμένης ανδρείας. Η κόρη γενεάς, η οποία ουδέποτε έσκυψε το μέτωπον προ τυράννων, η οποία αψηφεί τας μυριάδας των εχθρών, η οποία ουδένα άλλον ανεγνώρισεν αρχηγόν εις ουδενός άλλου τα διατάγματα υπήκουσε ή εις αυτού του Θεού».

“Οι Σουλιώτισσες” του Ary Scheffer το 1827

Εξίσου σημαντικές μορφές του Σουλίου ήταν οι Χάιδω Γιαννάκη Σέχου, η Δέσπω Μπότση και η Χρυσούλα Μπότσαρη. Από τις σκόρπιες πληροφορίες που έχουμε για τις γυναίκες του Σουλίου, κάποιες αφορούν την καθημερινότητά τους ή ακόμα και τα πρότυπα ομορφιάς της εποχής. Ο Σουλιώτης αγωνιστής Σ. Τζίπης, στα απομνημονεύματά του διηγείται: «Είχα, ως σου είπα, φίλο πολύ αγαπημένο, τον ξάδελφό μου, Νικολό Κωστάκη και τη γυναίκα του την έλεγαν Χρύσω! Πλάσμα. Ψηλή, γιομάτη, καλά καμωμένη. Το προβάτημά της ήταν ωσάν της πέρδικας. Ήτον άσπρη, ωσάν το γάλα. Τα μάγουλά της κόκκινα ωσάν τα ρόδα… Τα μάτια της μαύρα, μεγάλα, ήταν τόσο ωραία, τόσο ζωηρά, ώστε ελάβωνε την καρδιά του ανθρώπου. Είχε μαλλιά ξανθά, ωσάν το χρυσάφι, φωνή γλυκιά και όμορφη, ωσάν του αηδονιού. Καλύτερη γυναίκα από κείνη πουθενά δεν είδα».

Λιγότερο ίσως ξακουστή αλλά εξίσου αξιόλογη, είναι μια άλλη θαλασσομάχος ηρωίδα, η Δόμνα Βισβίζη από τη Θράκη. Πιστεύοντας βαθιά στη Μεγάλη Ιδέα της Φιλικής Εταιρείας στην οποία και μυήθηκε και παρ’ ότι μητέρα, τεσσάρων παιδιών, η Δόμνα έγινε καπετάνισσα και πολέμησε, πέφτοντας ηρωικά.

Η ηρωική καπετάνισσα Χαρίκλεια Δασκάλα­κη

Από την απαρίθμηση των θαραλλέων γυναικών μας, δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι Κρητικές, που συνέβαλαν ποικιλοτρόπως στην ενίσχυση του αγώνα, τόσο παράγοντας και υποστηρίζοντας τους Κρητικούς αγωνιστές όσο και μέσα στην ψυχή της μάχης. Μία από αυτές, η ηρωική καπετάνισσα Χαρίκλεια Δασκάλα­κη ανδραγάθησε στο Αρκάδι, ενώ έχασε τα τρία παιδιά της ηρωικά μαχόμενα, στους αγώνες της Κρήτης, το 1866.

Είναι η ηρωική μορφή, ένα σύμβολο του αγώνα της Κρήτης για την ελευθερία. Η μάνα που έβλεπε τα παιδιά της να σκοτώνονται στις μάχες με τους Τούρκους, και τα παρότρυνε να προκαλέσουν το θάνατο, να χύσουν το αίμα τους για την ελευθερία της Κρήτης. Το όνομα της Χαρίκλειας Δασκαλάκη, της Δασκαλοχαρίκλειας, έγινε θρύλος σ’ όλο το νησί.

Και στη Μακεδονία όμως, οι γυναίκες δεν δείλιαζαν. Η Νάουσα, η Δοβρά, ο Όλυμπος, η Χαλκιδική, υπήρξαν μερικά μόνο από τα κέντρα της Επανάστασης. Η Καρατάσαινα, η Ζαφειράκαινα και άλλες που η ιστορία δεν κράτησε με τα ονόματα τους στη μνήμη της, έπεσαν, μαχόμενες για την ελευθερία ολόκληρης της χώρας. Η γυναίκα του Καρατάσου, αγωνιστή τη Ημαθίας, οπλαρχηγού και μέλους της Φιλικής εταιρίας, αποκαλούμενη σύμφωνα με πηγές, ως «ή ήρωΐς Καρατάσαινα» η ίδια καταγόμενη από τη Βέροια, υπεβλήθη σε βασανιστήρια ιδιαίτερης βαρβαρότητας από τους Τούρκους και απεβίωσε θυσιαζόμενη μαζί με τις δύο κόρες της, καθώς δεν δέχτηκε να εξισλαμιστεί.

Η Ζαφειράκαινα, σύζυγος του οπλαρχηγού της Νάουσας Ζαφειράκη, σφαγιάστηκε για την επαναστατική της δράση, μαζί με πολλές άλλες γυναίκες, μένοντας στην ιστορία και την τοπική παράδοση, ως σύμβολα και ηρωίδες που υμνήθηκαν από το δημοτικό τραγούδι “Μακρυνίτσα”:

«Τρία πουλάκια, αμάν αμάν, καθόντανε,

τρία πουλάκια, αμάν αμάν, καθόντανε,

στης Νάουσας το κάστρο,

Μακρυνίτσα μου

καημό που ‘χει η καρδίτσα μου.

Το ‘να κοιτάει κι αμάν αμάν τα Βοδινά,

το ‘να κοιτάει κι αμάν αμάν τα

Βοδενά και τ’ άλλο Σαλονίκη,

Μακρυνίτσα μου

καημό που ‘χει η καρδίτσα μου.

Το τρίτο το κι αμάν αμάν μικρότερο,

το τρίτο το κι αμάν αμάν μικρότερο,

μοιρολογεί και λέγει,

Μακρυνίτσα μου

καημό που ‘χει η καρδίτσα μου.

Μας πάτησαν κι αμάν αμάν τη Νάουσα,

μας πάτησαν κι αμάν αμάν τη Νάουσα,

την πολυξακουσμένη,

Μακρυνίτσα μου

καημό που ‘χει η καρδίτσα μου»

Η αριστοκράτισσα, Ελισάβετ Υψηλάντη

H Ελισάβετ Υψηλάντη, Ελληνίδα αριστοκράτισσα, καταγόμενη από την Βόρεια Ήπειρο και τη Μολδαβία, η μητέρα των Υψηλάντηδων, που αποκαλούνταν και «Πρωτομάνα των Φιλικών» έρχεται πρώτη να χρηματοδοτήσει τον αγώνα που προετοιμάζεται. Στις 16/2/1821 στο αρχοντικό της συγκεντρώνονται οι Φιλικοί για να αποφασίσουν την στιγμή της εξεγέρσεως. Η ηθική και υλική συμβολή της Υψηλάνταινας είναι τόση, που ο Αλέξανδρος (Υψηλάντης) συγκινημένος λέει στους άλλους εταίρους: «-Γράψτε στο τέλος της διακήρυξης «φιλώ το χέρι της μητρός μου».

Καμία Επανάσταση δεν θα ήταν ίδια χωρίς τις γυναίκες. Το ίδιο και η Ελληνική του ΄21, στην οποία οι γυναίκες -επώνυμες και ανώνυμες- διαδραμάτισαν κομβικό ρόλο. Γυναίκες, όπως η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, η Μαντώ Μαυρογένους… και πολλές πολλές άλλες ακόμη, που μόνο μια λέξη τους ταιριάζει “ΑΘΑΝΑΤΕΣ”.

To άρθρο υπογράφουν οι:

• Κουτσουπιά Μαρία-Ωραιοζήλη, Δικηγόρος Αθηνών / Υποψήφια Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου, Τμήμα Νομικής Ε.Κ.Π.Α. / Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης Δημοσίου/Διοικητικού Δικαίου / Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου
• Νικολοπούλου Αναστασία, Δικηγόρος Αθηνών / Π.Μ.Σ. στη Παγκόσμια Δημοσιογραφία, Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μ.Μ.Ε. Α.Π.Θ.
• Μαρκόπουλος Χ. Θωμάς, Π.Μ.Σ. Διεθνών Σπουδών, Ευρωπαϊκών Σπουδών και Διπλωματίας Παν. Μακεδονίας / Επικοινωνιολόγος / Δημοσιογράφος

Πηγή χαρακτηριστικής εικόνας Wikimediamtx Commons

Διαβάστε επίσης στη “ΜτΧ”: Τα κάλπικα γρόσια της Μπουμπουλίνας με στόχο να αποσταθεροποιήσει την Τουρκία! Η άδοξη δολοφονία της, όταν ο γιος της έκλεψε την αγαπημένη του 

25 η Μαρτίου- Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, " Ευαγγελίζου Γη ", Ο Ευαγγελισμός στα έργα του El Greco

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, Ελ Γκρέκο (El Greco), ζωγράφος, 1541-1614
Υλικό: ελαιογραφία σε μουσαμά
Έτος δημιουργίας: 1573-1576
Τόπος διατήρησης: Μουσείο Thyssen-Bornemisza, Μαδρίτη, Ισπανία 
Διαστάσεις: 117 =98 εκ.

Παρουσίαση του έργου:
Στο θέμα του Ευαγγελισμού ο Γκρέκο επανερχόταν συχνά.
Στον πίνακα που παρουσιάζουμε απεικονίζεται ο Αρχάγγελος Γαβριήλ να κρατά ένα σκήπτρο, ενδεικτικό της εξουσίας του ως Αρχαγγέλου, κατά την παράδοση της Ανατολικής Εκκλησίας, και όχι έναν λευκό κρίνο 
(ο λευκός κρίνος ανήκει στην παράδοση της Δυτικής Εκκλησίας).

 Όσον αφορά την έκπληκτη στάση της Παναγίας και το στρογγυλό της πρόσωπο, οι μελετητές θεωρούν ότι ο Θεοτοκόπουλος έχει εμπνευστεί από τον Τισιανό.
Η σκηνή διαδραματίζεται σε ένα πλακόστρωτο δωμάτιο 
με τεράστιο άνοιγμα σε έναν συννεφιασμένο ουρανό. 

Μικροί άγγελοι πετούν στον ουρανό, ενώ το Άγιο Πνεύμα εμφανίζεται σαν λευκό περιστέρι μέσα σε χρυσό φως. 

Πίσω μια κόκκινη κουρτίνα έχει ανοίξει, 
για να φανεί ο ουρανός με τους αγγέλους.
Η Παναγία μελετά από ένα ανοιχτό βιβλίο και στρέφεται ξαφνιασμένη με την εμφάνιση του Αρχαγγέλου που πετά. Κυριαρχούν τα τρία βασικά χρώματα, το μπλε στο φόρεμα της Παναγίας, το κίτρινο στον Αρχάγγελο και το κόκκινο στην κουρτίνα. 

Τα υπόλοιπα χρώματα είναι καφέ και ουδέτερα.
Η πινελιά του καλλιτέχνη είναι γρήγορη και εμφανής 
και θα παίξει σημαντικό ρόλο στον καθορισμό 
του ύφους του στα ώριμα έργα του.
Εντύπωση προκαλεί η όλο χάρη κίνηση του Αρχαγγέλου, 
τα λεπτά και ευγενικά χαρακτηριστικά του, 
καθώς και τα δυνατά σκουρόχρωμα φτερά του, 
τα οποία ζωγραφίστηκαν με πολλή προσοχή. 
Ο εσωτερικός και ο εξωτερικός χώρος συγχέονται. 

Ο Αρχάγγελος πατά πάνω σε σύννεφο, 
ενώ οπτικά είναι μέσα στο δωμάτιο. 

Οι μικροί άγγελοι, που βρίσκονται επίσης μέσα στα σύννεφα, απεικονίζονται μπροστά από την κουρτίνα. 

Μοιάζει σαν να έχει εισέλθει στο δωμάτιο ο ουρανός.
Το δωμάτιο είναι εντελώς λιτό. 

Εκτός από το έπιπλο όπου κάθεται και μελετά η Παναγία, 
το υπόλοιπο είναι κενό. 

Το πλακόστρωτο, με την προοπτική σμίκρυνσης, 
οδηγεί το μάτι στο κέντρο περίπου του πίνακα, 
που είναι και το σημείο φυγής.
Όλο το έργο, εκτός από το πλακόστρωτο, 
δείχνει να πάλλεται από κίνηση: 
οι πτυχώσεις των ρούχων, η κίνηση των σωμάτων, 
η κίνηση της κουρτίνας, το φτερούγισμα των μικρών αγγέλων 
και ο συννεφιασμένος ουρανός, 
ενοποιημένα με τις χαρακτηριστικές πινελιές του Γκρέκο, 
γεμίζουν με ανησυχία τη σκηνή.
Συνθετικά το έργο χωρίζεται σε δύο τρίγωνα: 
αριστερά η Παναγία με την κουρτίνα και δεξιά, 
ως αντεστραμμένο τρίγωνο, ο Γαβριήλ με τους μικρούς αγγέλους. 

Οριζόντια η σύνθεση διαχωρίζεται σε δύο μέρη: 

το επάνω και το κάτω, το ουράνιο και το γήινο.

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

Μανιερισμός (manierism, από το ιταλικό maniera = τρόπος):
Ύφος στην τέχνη που αναπτύχθηκε την περίοδο μετά την Αναγέννηση και πριν από το μπαρόκ (1520-1580) στην Ιταλία, 

τη Γαλλία, την Ισπανία και αλλού. 

Σπουδαίοι μανιερίστες ήταν ο Παντόρμο, ο Παρμιτζανίνο, 

ο Ρόσο, ο Θεοτοκόπουλος και άλλοι. 

Ο μανιερισμός χαρακτηρίζεται από την έντονη κίνηση με συστροφές μακρόστενων μορφών, τη χρήση έντονων χρωμάτων και τονικών κοντράστ, καθώς και από τις απότομες αλλαγές στο φως μέσα σε μια ανήσυχη σύνθεση.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Ποιο θέμα παρουσιάζεται σ’ αυτόν τον πίνακα και από ποια στοιχεία το καταλαβαίνουμε;

Απάντηση Πρόκειται για τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.  Η γυναικεία μορφή είναι η Παναγία και δίπλα της είναι ο Αρχάγγελος Γαβριήλ. Χαρακτηριστική είναι η σεμνή και έκπληκτη στάση της Παρθένου.  Τα φτερά προσδιορίζουν τον Αρχάγγελο,  ο οποίος φαίνεται να υπερίπταται του εδάφους με σύννεφα γύρω από τα πόδια του. Το περιστέρι είναι σύμβολο του Αγίου Πνεύματος.  Οι μικροί άγγελοι στον ουρανό πλαισιώνουν συνθετικά τη σκηνή και της δίνουν ουράνιο μεγαλείο.

2. Ποια χρώματα κυριαρχούν στο έργο και πώς είναι μοιρασμένα;

Απάντηση

Κυριαρχούν τα τρία βασικά χρώματα, καθαρά, χωρίς αναμείξεις: το κόκκινο, το κίτρινο και το μπλε. Το μπλε είναι το χρώμα του ενδύματος της Παρθένου. Πολύτιμο και πανάκριβο το μπλε χρώμα στην εποχή εκείνη, το παρήγαγαν από ημιπολύτιμο λίθο και το φύλαγαν, για να χρωματίζουν τα ρούχα της Παρθένου. Με κίτρινο έχει χρωματιστεί το ένδυμα του Αρχαγγέλου και με κόκκινο η κουρτίνα. Τα ουδέτερα λευκά και γκρι, καθώς και το καφέ πλαισιώνουν τα τρία βασικά χρώματα, για να τα τονίσουν.

3. Τι παρατηρείτε στον ουρανό;

Απάντηση Ο ουρανός είναι συννεφιασμένος, δείχνει «ταραγμένος»  και δίνει την αίσθηση ότι «ανοίγει», για να εμφανιστούν οι άγγελοι.  Η κουρτίνα μεταμορφώνεται σε φλόγα και ενώνεται με την κίτρινη λάμψη γύρω από το Άγιο Πνεύμα και πάνω από το κεφάλι της Παναγίας,  συμβολίζοντας τη θεία φώτιση.  Τμήμα του ουρανού (το σύννεφο και ο ίδιος ο άγγελος)  αιωρείται και μέσα στον γήινο χώρο της Παρθένου.  Τα στοιχεία ενοποιούνται οπτικά και συμβολίζουν τη γη και τον ουρανό.

4. Σε τι διαφέρει ο συγκεκριμένος πίνακας από άλλους «Ευαγγελισμούς» που έχετε δει σε βυζαντινές αγιογραφίες;

Απάντηση Εδώ η απόδοση του θέματος έχει γίνει με νατουραλιστικό ύφος.  Τα ιερά πρόσωπα απεικονίζονται σαν πραγματικοί άνθρωποι, ενώ στη βυζαντινή αγιογραφία οι άγιοι είναι ζωγραφισμένοι με συγκεκριμένο συμβολικό τρόπο.  Στις βυζαντινές αγιογραφίες υπάρχουν και φωτοστέφανα, ενώ εδώ όχι. Λείπει εδώ επίσης και ο λευκός κρίνος, που έχουμε συνηθίσει να συμβολίζει τον Ευαγγελισμό.  Ο Αρχάγγελος εδώ κρατά σκήπτρο, που είναι το σύμβολο της εξουσίας του.

5. Πώς έχει οργανωθεί συνθετικά το έργο;

Απάντηση

Διακρίνεται ένας έντονα διαγώνιος άξονας, που προσδιορίζεται από το κενό το οποίο αφήνουν τα σώματα της Παναγίας και του Αρχαγγέλου.  Έτσι το έργο χωρίζεται σε δύο τρίγωνα. Το σώμα της Παναγίας και το έπιπλο σχηματίζουν ένα τρίγωνο, η μεγάλη πλευρά του οποίου είναι η βάση. Αντίθετα, το σώμα του Αρχαγγέλου σχηματίζει ένα τρίγωνο του οποίου η κορυφή είναι προς τα κάτω. Αυτό δίνει την αίσθηση της αιώρησης και της ισορροπίας. Το έργο συνολικά έχει έντονη, αλλά κρυμμένη γεωμετρία στη σύνθεσή του. Τα πλακάκια του δαπέδου με την έντονη προοπτική συγκεντρώνουν το βλέμμα στο κέντρο του πίνακα, στο σημείο φυγής.

6. Πώς θα περιγράφατε το σχέδιο και την πινελιά του έργου;

Απάντηση

Το σχέδιο είναι προσεγμένο, αλλά γρήγορο, γεμάτο καμπύλες και κίνηση. Η πινελιά είναι εμφανής, γρήγορη και ανήσυχη ιδίως στα υφάσματα, ώστε να διαμορφώσει την υφή, που γίνεται πιο απαλή και προσεκτική στις λείες επιφάνειες.

7. Από ποια στοιχεία θα αναγνωρίζαμε ότι πρόκειται για έργο του Θεοτοκόπουλου;

Απάντηση Από τη θεματογραφία του, το σχέδιο, το χρώμα, την πινελιά του,  τη χαρακτηριστική συστροφή στα σώματα των μορφών του κτλ.

Διαβάστε περισσότερα εδώ:

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1.Καλοκύρη, Κ. (1972). Η Θεοτόκος εις την εικονογραφία της Ανατολής και της Δύσεως. Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικό Ίδρυμα Μελετών. 2.Langmnir, E. κ.ά. (2000). The Yale Dictionary of Art and Artists. London: Yale University Press. 3.Mann, R.G. (1986). El Greco and his patrons: Three major projects. Cambridge: Cambridge University Press. 4.Χατζηνικολάου, Ν. (1990). Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Τεκμήρια για τη ζωή και το έργο του. Ρέθυμνο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Τα έργα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου ή αλλιώς El Greco, όπως συνήθιζαν να αποκαλούν τον καλλιτέχνη οι Ιταλοί, αντλούν συχνά τη θεματολογία τους από βιβλικά χωρία όπως είναι ο Ευαγγελισμός στην Καινή Διαθήκη (Λκ 1, 26-38). Ο Ευαγγελισμός απαντάται κατ’ επανάληψη στα έργα του μεγάλου ζωγράφου. Μέσα από αυτά φανερή είναι η εξέλιξή του ως καλλιτέχνη,… ΔΕΙΤΕ άλλους Ευαγγελισμούς  του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου εδώ: Ο Ευαγγελισμός στα έργα του El Greco - cityculture.gr: