«Τη μνήμη των 62 Εθνομαρτύρων, οι οποίοι εκτελέστηκαν τον Ιούνιο του 1942 από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής ως αντίποινα για το μεγάλο Σαμποτάζ στο Αεροδρόμιο Ηρακλείου, τίμησαν οι Δήμοι Ηρακλείου και Μαλεβιζίου σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον τόπο της εκτέλεσής τους, στον Ιερό Ναό Αγίων Πάντων στην Αμμουδάρα Γαζίου.
Στην τελετή παρέστησαν οι Δήμαρχοι Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός και Μαλεβιζίου Μενέλαος Μποκέας, βουλευτές, εκπρόσωποι των πολιτικών, στρατιωτικών και αυτοδιοικητικών αρχών, εκπρόσωποι φορέων, καθώς και μέλη των οικογενειών των εκτελεσθέντων.
Το «παρών» έδωσε επίσης ο εκπρόσωπος των αποστράτων των Γαλλικών Ειδικών Δυνάμεων, Άλφρεντ Μανς, αποτίοντας φόρο τιμής στους εκτελεσθέντες.
Στη θυσία των 62 Εθνομαρτύρων και στα ιστορικά γεγονότα που οδήγησαν στην εκτέλεσή τους αναφέρθηκε στην ομιλία του ο φιλόλογος – ιστορικός Γιώργος Τσερεβελάκης, παρουσιάζοντας το ιστορικό πλαίσιο και τη σημασία της θυσίας τους για την Εθνική Αντίσταση και τη συλλογική μνήμη».
 |
| Ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης ( δεξιά) Καλοκαιρινός και ο δήμαρχος Μαλεβιζίου Μενέλαος Μποκέας. |
Η τραγωδία ξεκινά στις 3 Ιουνίου 1942, όταν δώδεκα άνθρωποι οδηγούνται στην εκτέλεση. Ανάμεσά τους ο δήμαρχος Ηρακλείου Μηνάς Γεωργιάδης, μαζί με τα αδέλφια του Τίτο και Μανώλη. Δεν ήταν απλώς ονόματα σε έναν κατάλογο· ήταν πρόσωπα μιας πόλης που χάνει ξαφνικά τη φωνή της. Η σύλληψη και η εκτέλεση αυτών των ανθρώπων σηματοδότησαν την κλιμάκωση των ναζιστικών αντιποίνων και φόρτωσαν την τοπική κοινωνία με βαθύ πόνο.
Οι κατοχικές δυνάμεις σκληραίνουν τη στάση τους· οι συλλήψεις και οι όμηροι γίνονται εργαλείο τρόμου. Κάθε πράξη αντίστασης στα βουνά ή στα γύρω χωριά φέρνει πιο κοντά νέα τιμωρία, ενώ η πόλη ζει υπό την ασφυκτική απειλή των αντιποίνων.
Στις 14 Ιουνίου 1942 πενήντα ακόμη ψυχές οδηγούνται στο εκτελεστικό απόσπασμα. Μαζί με τους πρώτους δώδεκα, ο αριθμός φθάνει στους 62· εξήντα δύο άνθρωποι που δεν πρόλαβαν να αποχαιρετήσουν τη ζωή όπως την ήξεραν, οικογένειες που σβήνουν μέσα σε λίγες γραμμές ιστορίας. Το Ηράκλειο δεν θα είναι ποτέ ξανά το ίδιο· η πόλη κουβαλά τη μνήμη τους σαν πληγή που δεν κλείνει.
Οι 62 που έγιναν φως στη μνήμη
Οι εκτελεσθέντες παραμένουν ζωντανοί στη συλλογική μνήμη του τόπου. Παρατίθενται τα ονόματα όπως διατηρούνται από την τοπική παράδοση και αρχειακές μνείες:
Εκτελέστηκαν την 3-6-1942
Τίτος Γεωργιάδης
Εμμαν. Γεωργιάδης
Μηνάς Γεωργιάδης
Ζαχαρίας Λεβής
Εμμαν. Λεβής
Μιχαήλ Σηφάκης
Νικόλαος Ανωγειανάκης
Μιχαήλ Γκολέμης
Ιωάννης Φανουράκης
Ιωάννης Σερμετζάκης
Μενελ. Πατεράκης
Εμμαν. Σαμαρείτης
Εκτελέστηκαν την 14-6-1942
Γεώργιος Σκουλάς
Αντων. Καστρινάκης
Γεώργιος Μεθυμάκης
Σπύρος Μπογδάνος
Νικόλαος Σουργιαδάκης
Γεώργιος Βοΐλας
Γεώργιος Κουρομιχελάκης
Αλκιβ. Μαρής
Νικόλαος Κατεχάκης
Αριστειδ. Ραγκαβής
Γεώργιος Σηφάκης (ιερεύς)
Κων/νος Σημαιονόγλου
Κων/νος Καρακωνσταντάκης
Ζαχαρίας Καρβουνάκης
Ιωάννης Αναγωνιάκης
Εμμαν. Αποστολάκης
Ευάγγ. Σηφάκης
Δημήτριος Πατεράκης
Νικόλαος Σηφάκης
Δημήτρης Ανωγειανάκης
Γεώργιος Πατεράκης
Στυλιανός Καπετανάκης
Μιχαήλ Κονδυλάκης
Μιχαήλ Παπαδογιαννάκης
Χρήστος Πετράκης
Νικόλαος Πετράκης
Εμμαν. Κουτεντάκης Παύλος Κουτεντάκης Μιχαήλ Κουτεντάκης
Ιωάννης Μετζάκης
Ιωάννης Ρωμάνος
Εμμαν. Μαυρονύχτης
Γεώργιος Μαυρονύχτης
Αντώνιος Βαρούχας
Γεώργιος Μεταξάς
Εμμαν. Μιγάδης (ή Πλανόδιος)
Ιωάννης Μανουσάκης
Δημήτριος Γρηγοράκης
Ιεροθ. Κονταδάκης
Παναγ. Φρυσούλης
Μιχαήλ Περκατσούνης
Χριστοφ. Παπαδάκης
Νικόλαος Ηλιού
Ανδρέας Τσεπαπαδάκης
Εμμαν. Σπυριδάκης
Γεώργιος Σαμαρείτης
Χαραλαμπ. Σαμαρείτης
Βασιλ. Σαμαρείτης
Ιωάννης Μπαντουβάς
Ιωάννης Αποστολάκης
Η τοπική κοινωνία, με την παρουσία αρχών, συγγενών και πολιτών, απέδωσε συλλογικό φόρο τιμής στους 62 Μάρτυρες της Κατοχής — μια μνήμη που παραμένει ζωντανή ανάμεσα στις πέτρες, στον άνεμο και στην ιστορία της πόλης.
Συγκινητική η Ομιλία από τον κ. Γιώργο Τσερεβελάκη, Φιλόλογο – Ιστορικό για τους 62 Μάρτυρες.
Δείτε το βίντεο:
