Η θυσία του του Δασκαλογιάννη αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά κεφάλαια της ιστορίας της Κρήτης και ευρύτερα της 'Ελλάδος και θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία του τόπου μας.
Σαν σήμερα, 17 Ιουνίου 1771, ο μεγάλος Κρητικός επαναστάτης και αρχηγός της εξέγερσης των Σφακίων, ο Ιωάννης Βλάχος (Δασκαλογιάννης),
μαρτύρησε στο Ηράκλειο από τους Οθωμανούς με τον πιο φρικτό κι ανείπωτο Μαρτύριο - Γδάρθηκε ζωντανός μπροστά στα μάτια του ίδιου του του αδελφού που δεν το άντεξε και έχασε τα λογικά του...
Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά ποιος ήταν ο Γιάννης Δασκαλογιάννης και πως έφτασε σε αυτό το φρικτό του μαρτύριο...
Ποιος ήταν ο Δασκαλογιάννης;
Γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων το 1722 ( ή το 1730). Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης Βλάχος, από πλούσια οικογένεια η οποία είχε αποκτήσει σημαντικό πλούτο από ναυτικές επιχειρήσεις.
Έτσι ο μικρός Ιωάννης απέκτησε ικανή μόρφωση στο εξωτερικό πιθανότατα στην Ιταλία, έμαθε ξένες γλώσσες ήταν μάλιστα ο μοναδικός που ντύνονταν με ευρωπαϊκά ρούχα.
Ταξίδεψε πολύ ως επικεφαλής του εμπορικού του στόλου και διασυνδέθηκε με πολλές εξέχουσες
προσωπικότητες της εποχής του.
προσωπικότητες της εποχής του.
Γι' αυτό και οι συντοπίτες του τον αποκαλούσαν με το προσωνύμιο «Δάσκαλο» ή «Δασκαλογιάννη» για τη μόρφωση, τη γλωσσομάθεια και το σεβασμό που ενέπνεε.
Είχε αναμιχθεί στα κοινά τουλάχιστον από το 1750.
Είχε αναμιχθεί στα κοινά τουλάχιστον από το 1750.
Το έτος εκείνο υπέγραψε ένα έγγραφο με την ιδιότητα του «γραμματικού του Καστελλίου» των Σφακίων και το 1765 ως «κετχουντάς» δηλαδή εκπρόσωπος του Καστελλίου εξουσιοδοτήθηκε από τους συγχωριανούς του να ρυθμίσει φορολογικά ζητήματα.
Ξεχωριστός σε πλούτη και αξιοσύνη είχε εξελιχτεί σε ηγετική προσωπικότητα των Σφακιών, όπως αποδεικνύεται και από την επιρροή που ασκούσε στην περιοχή.
Θεωρείται και πράγματι έτσι ήταν, ο πρόδρομος των μεταγενέστερων κρητικών επαναστάσεων και σύμβολο της αντίστασης των Κρητών απέναντι στην οθωμανική κυριαρχία διότι ήταν εκείνος που πρωτοστάτησε στην επανάσταση των Σφακιανών το 1770, ελπίζοντας σε ρωσική βοήθεια κατά την περίοδο των Ορλωφικών.
Πιο συγκεκριμένα όταν η Αικατερίνη Β’ προετοίμαζε το ρωσοτουρκικό πόλεμο, ο Δασκαλογιάννης συνεννοήθηκε με τον προσωπικό του φίλο, ναύαρχο Αλέξιο Ορλώφ και με τους προκρίτους της Μάνης να μεταβεί στην Κρήτη και να οργανώσει τοπική εξέγερση. Όταν πλέον ο πράκτορας της Ρωσίας, Γεώργιος Παπάζωλης, ήρθε σε επαφή με τους Κρητικούς και αποφασίστηκε η εξέγερση κατά των Τούρκων, ο Δασκαλογιάννης αναγνωρίστηκε και τυπικά πλέον ως ο γενικός αρχηγός των επαναστατών.Με την άφιξη του ρωσικού στόλου στη Μάνη (Φεβρουάριος 1770) ο Δασκαλογιάννης έστειλε εκεί για βοήθεια μερικές εκατοντάδες Σφακιανούς. Οι περισσότεροι εξ αυτών παρέμειναν στο νησί οχυρώνοντας επίκαιρα σημεία και συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων.Τον Απρίλιο του 1770, οι Σφακιανοί έδιωξαν τον εισπράκτορα που πήγε να εισπράξει τον κεφαλικό φόρο, αφού προηγουμένως είχαν συγκεντρώσει τρόφιμα και πολεμοφόδια και είχαν οχυρώσει καίρια περάσματα στα βουνά. Στη συνέχεια επιτέθηκαν και σκότωσαν αρκετούς Οθωμανούς που ζούσαν σε πεδινά μέρη της περιοχής αναγκάζοντας τους υπόλοιπους να ζητήσουν καταφύγιο σε κοντινά φρούρια. Έτσι τον Μάιο του 1770, οι εξαγριωμένοι Τουρκοκρήτες συγκέντρωσαν υπέρτερες αριθμητικά δυνάμεις έξω από τα Σφακιά, ωστόσο η αντίσταση των επαναστατών δεν κάμφθηκε, ενώ οι προτάσεις για συνεννόηση απορρίφθηκαν από τον Δασκαλογιάννη.
Τελικά και παρόλο που ο ρωσικός στόλος δεν έπλευσε προς την Κρήτη όπως είχε συμφωνηθεί, ο Δασκαλογιάννης αποφάσισε να κηρύξει την επανάσταση στα Σφακιά, με τον υπόλοιπο στρατό (περίπου 1.300 άντρες) και με την ελπίδα ότι η ενέργειά του θα προκαλούσε γενικό ξεσηκωμό.
Παρά τις προσπάθειες των Σφακιανών, ουδείς των λοιπών κατοίκων της Κρήτης επαναστάτησε, έτσι ο αγώνας τους έμελε να καταδικαστεί σε αποτυχία.Οι μεγάλες όμως απώλειες και οι συνεχείς επιθέσεις του τουρκικού στρατού, που αριθμούσε τους 15.000 άνδρες, υποχρέωσαν τους Κρητικούς να περιοριστούν σε κλεφτοπόλεμο στους ορεινούς όγκους. Καθώς οι απώλειες τους σε νεκρούς και αιχμαλώτους γινόντουσαν όλο και πιο βαριές, οι Σφακιανοί αποφάσισαν να προτείνουν στους Τούρκους να σταματήσουν τον αγώνα, υπό τον όρο ότι θα αμνηστεύονταν.
Εν τω μεταξύ σε μία άγρια μάχη πάνω από το Λουτρό, οι Τούρκοι κατάφεραν να εισβάλουν στην Ανώπολη. Εκεί πιάστηκαν αιχμάλωτες οι δύο μεγάλες κόρες του Δασκαλογιάννη, η όμορφη Μαρία και η Ανθούσα, καθώς και ένας από τους αδελφούς του, ο Νικόλαος, ενώ η σύζυγος του, η Σγουρομάλλινη ή Ξανθομάλλινη, πληγώθηκε από τούρκικο βόλι.
Όταν η βοήθεια δεν ήρθε
και η εξέγερση καταπνίγηκε, τα Σφακιά υπέστησαν βαριές καταστροφές. Γι' αυτό κι εκείνος μετά την αποτυχία της Επανάστασης των Σφακίων (1770), παραδόθηκε για να περιορίσει τα αντίποινα εναντίον των συμπατριωτών του.Έτσι τον Οκτώβριο του 1770 οι Σφακιανοί υπέγραψαν πράξη υποταγής, αντί της παροχής γενικής αμνηστίας, με εξαίρεση την παράδοση των πρωταιτίων της εξέγερσης στις Οθωμανικές αρχές. Αναγκάστηκαν να παραδοθούν πιστεύοντας την υπόσχεση των Τούρκων ότι θα σταματούσαν τις σφαγές αμάχων και θα έδιναν αμνηστία στους ίδιους. Ο Δασκαλογιάννης, που έβλεπε ότι η συνέχιση του αγώνα μόνο συμφορές θα προκαλούσε, αποφάσισε να παραδοθεί μαζί με τους άλλους πρωταίτιους.Έτσι παραδόθηκε στον Χάνδακα (Ηράκλειο) όπου ο Τούρκος πασάς τον υποχρέωσε να υπογράψει ότι δεν θα επιστρέψει ξανά στα Σφακιά και οι Σφακιανοί θα ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν φόρο υποτέλειας 5.000 γρόσια ετησίως. Ο Δασκαλογιάννης και περίπου άλλοι 75 οπλαρχηγοί και πρόκριτοι πήγαν να παραδοθούν στον πασά φέροντας μαζί τους πεντακόσια πρόβατα ως δώρο, όμως ο πασάς τους συνέλαβε. Προσπάθησε δε δολίως να συλλάβει και να φυλακίσει τους υπόλοιπους αδελφούς του Δασκαλογιάννη που βρίσκονταν στα Κύθηρα, τον Παύλο, τον Μανούσο και τον Γιώργο. Επειδή δεν τα κατάφερε αποφάσισε να θανατώσει τον Δασκαλογιάννη.Στις 17 Ιουνίου του 1771, οι Τούρκοι τον δέσανε σε έναν υψηλό στύλο στην πλατεία Ατ-Μεϊντάν του Ηρακλείου και έγδαραν ζωντανό τον Δασκαλογιάννη, μπροστά στον πολυάριθμο τουρκικό όχλο. Αυτόπτης μάρτυρας του γεγονότος ήταν ο αδελφός του Νικόλαος ο οποίος δεν άντεξε και παραφρόνησε.
17 Ιουνίου του 1771 οι Τούρκοι έγδαραν ζωντανό τον Ιωάννη Βλάχο τον Δασκαλογιάννη τον Αρχηγό και πρωτεργάτη ήρωα της Κρητικής Επανάστασης του 1770 κατά των Τούρκων Οθωμανών. Εκείνοι αγριεμένοι έδεσαν σφιχτά τον Δασκαλόγιαννη σε ένα ικρίωμα που είχε στηθεί στην ανατολική πλατεία του Ηρακλείου ενώ ο δήμιος άρχισε να αφαιρεί με τσακμακόπετρες κομμάτια από τη σάρκα του και να τα πετάει στους συντοπίτες του...Ο Δασκαλόγιαννης πεθαίνει από ακατάσχετη αιμορραγία ενώ το σώμα του έμεινε τρεις ημέρες εκτεθειμένο γιατί ο πασάς επέτρεψε να ταφεί μόνο όταν απειλούνταν πλέον με αποσύνθεση. Υπάρχουν μαρτυρίες καταγεγραμμένες πως το θέαμα του βασανισμού του Δασκαλογιάννη ήταν τόσο αποτρόπαιο που απέβαλλαν έγκυες χανούμισσες!Ο θρυλικός επαναστάτης ενέπνευσε τον Ν. Καζαντζάκη. Οι αναφορές στον «Καπετάν-Μιχάλη» είναι έμμεσες αλλά ουσιαστικές. 'Οπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, που διοργανώθηκε στην γενέτειρά του “ο ήρωας συνεχίζει να εμπνέει όλο...
Ξεχωριστός σε πλούτη και αξιοσύνη είχε εξελιχτεί σε ηγετική προσωπικότητα των Σφακιών, όπως αποδεικνύεται και από την επιρροή που ασκούσε στην περιοχή.
Θεωρείται και πράγματι έτσι ήταν, ο πρόδρομος των μεταγενέστερων κρητικών επαναστάσεων και σύμβολο της αντίστασης των Κρητών απέναντι στην οθωμανική κυριαρχία διότι ήταν εκείνος που πρωτοστάτησε στην επανάσταση των Σφακιανών το 1770, ελπίζοντας σε ρωσική βοήθεια κατά την περίοδο των Ορλωφικών.
Πιο συγκεκριμένα όταν η Αικατερίνη Β’ προετοίμαζε το ρωσοτουρκικό πόλεμο, ο Δασκαλογιάννης συνεννοήθηκε με τον προσωπικό του φίλο, ναύαρχο Αλέξιο Ορλώφ και με τους προκρίτους της Μάνης να μεταβεί στην Κρήτη και να οργανώσει τοπική εξέγερση. Όταν πλέον ο πράκτορας της Ρωσίας, Γεώργιος Παπάζωλης, ήρθε σε επαφή με τους Κρητικούς και αποφασίστηκε η εξέγερση κατά των Τούρκων, ο Δασκαλογιάννης αναγνωρίστηκε και τυπικά πλέον ως ο γενικός αρχηγός των επαναστατών.Με την άφιξη του ρωσικού στόλου στη Μάνη (Φεβρουάριος 1770) ο Δασκαλογιάννης έστειλε εκεί για βοήθεια μερικές εκατοντάδες Σφακιανούς. Οι περισσότεροι εξ αυτών παρέμειναν στο νησί οχυρώνοντας επίκαιρα σημεία και συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων.Τον Απρίλιο του 1770, οι Σφακιανοί έδιωξαν τον εισπράκτορα που πήγε να εισπράξει τον κεφαλικό φόρο, αφού προηγουμένως είχαν συγκεντρώσει τρόφιμα και πολεμοφόδια και είχαν οχυρώσει καίρια περάσματα στα βουνά. Στη συνέχεια επιτέθηκαν και σκότωσαν αρκετούς Οθωμανούς που ζούσαν σε πεδινά μέρη της περιοχής αναγκάζοντας τους υπόλοιπους να ζητήσουν καταφύγιο σε κοντινά φρούρια. Έτσι τον Μάιο του 1770, οι εξαγριωμένοι Τουρκοκρήτες συγκέντρωσαν υπέρτερες αριθμητικά δυνάμεις έξω από τα Σφακιά, ωστόσο η αντίσταση των επαναστατών δεν κάμφθηκε, ενώ οι προτάσεις για συνεννόηση απορρίφθηκαν από τον Δασκαλογιάννη.
Τελικά και παρόλο που ο ρωσικός στόλος δεν έπλευσε προς την Κρήτη όπως είχε συμφωνηθεί, ο Δασκαλογιάννης αποφάσισε να κηρύξει την επανάσταση στα Σφακιά, με τον υπόλοιπο στρατό (περίπου 1.300 άντρες) και με την ελπίδα ότι η ενέργειά του θα προκαλούσε γενικό ξεσηκωμό.
Παρά τις προσπάθειες των Σφακιανών, ουδείς των λοιπών κατοίκων της Κρήτης επαναστάτησε, έτσι ο αγώνας τους έμελε να καταδικαστεί σε αποτυχία.Οι μεγάλες όμως απώλειες και οι συνεχείς επιθέσεις του τουρκικού στρατού, που αριθμούσε τους 15.000 άνδρες, υποχρέωσαν τους Κρητικούς να περιοριστούν σε κλεφτοπόλεμο στους ορεινούς όγκους. Καθώς οι απώλειες τους σε νεκρούς και αιχμαλώτους γινόντουσαν όλο και πιο βαριές, οι Σφακιανοί αποφάσισαν να προτείνουν στους Τούρκους να σταματήσουν τον αγώνα, υπό τον όρο ότι θα αμνηστεύονταν.
Εν τω μεταξύ σε μία άγρια μάχη πάνω από το Λουτρό, οι Τούρκοι κατάφεραν να εισβάλουν στην Ανώπολη. Εκεί πιάστηκαν αιχμάλωτες οι δύο μεγάλες κόρες του Δασκαλογιάννη, η όμορφη Μαρία και η Ανθούσα, καθώς και ένας από τους αδελφούς του, ο Νικόλαος, ενώ η σύζυγος του, η Σγουρομάλλινη ή Ξανθομάλλινη, πληγώθηκε από τούρκικο βόλι.
Όταν η βοήθεια δεν ήρθε
και η εξέγερση καταπνίγηκε, τα Σφακιά υπέστησαν βαριές καταστροφές. Γι' αυτό κι εκείνος μετά την αποτυχία της Επανάστασης των Σφακίων (1770), παραδόθηκε για να περιορίσει τα αντίποινα εναντίον των συμπατριωτών του.Έτσι τον Οκτώβριο του 1770 οι Σφακιανοί υπέγραψαν πράξη υποταγής, αντί της παροχής γενικής αμνηστίας, με εξαίρεση την παράδοση των πρωταιτίων της εξέγερσης στις Οθωμανικές αρχές. Αναγκάστηκαν να παραδοθούν πιστεύοντας την υπόσχεση των Τούρκων ότι θα σταματούσαν τις σφαγές αμάχων και θα έδιναν αμνηστία στους ίδιους. Ο Δασκαλογιάννης, που έβλεπε ότι η συνέχιση του αγώνα μόνο συμφορές θα προκαλούσε, αποφάσισε να παραδοθεί μαζί με τους άλλους πρωταίτιους.Έτσι παραδόθηκε στον Χάνδακα (Ηράκλειο) όπου ο Τούρκος πασάς τον υποχρέωσε να υπογράψει ότι δεν θα επιστρέψει ξανά στα Σφακιά και οι Σφακιανοί θα ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν φόρο υποτέλειας 5.000 γρόσια ετησίως. Ο Δασκαλογιάννης και περίπου άλλοι 75 οπλαρχηγοί και πρόκριτοι πήγαν να παραδοθούν στον πασά φέροντας μαζί τους πεντακόσια πρόβατα ως δώρο, όμως ο πασάς τους συνέλαβε. Προσπάθησε δε δολίως να συλλάβει και να φυλακίσει τους υπόλοιπους αδελφούς του Δασκαλογιάννη που βρίσκονταν στα Κύθηρα, τον Παύλο, τον Μανούσο και τον Γιώργο. Επειδή δεν τα κατάφερε αποφάσισε να θανατώσει τον Δασκαλογιάννη.Στις 17 Ιουνίου του 1771, οι Τούρκοι τον δέσανε σε έναν υψηλό στύλο στην πλατεία Ατ-Μεϊντάν του Ηρακλείου και έγδαραν ζωντανό τον Δασκαλογιάννη, μπροστά στον πολυάριθμο τουρκικό όχλο. Αυτόπτης μάρτυρας του γεγονότος ήταν ο αδελφός του Νικόλαος ο οποίος δεν άντεξε και παραφρόνησε.
17 Ιουνίου του 1771 οι Τούρκοι έγδαραν ζωντανό τον Ιωάννη Βλάχο τον Δασκαλογιάννη τον Αρχηγό και πρωτεργάτη ήρωα της Κρητικής Επανάστασης του 1770 κατά των Τούρκων Οθωμανών. Εκείνοι αγριεμένοι έδεσαν σφιχτά τον Δασκαλόγιαννη σε ένα ικρίωμα που είχε στηθεί στην ανατολική πλατεία του Ηρακλείου ενώ ο δήμιος άρχισε να αφαιρεί με τσακμακόπετρες κομμάτια από τη σάρκα του και να τα πετάει στους συντοπίτες του...Ο Δασκαλόγιαννης πεθαίνει από ακατάσχετη αιμορραγία ενώ το σώμα του έμεινε τρεις ημέρες εκτεθειμένο γιατί ο πασάς επέτρεψε να ταφεί μόνο όταν απειλούνταν πλέον με αποσύνθεση. Υπάρχουν μαρτυρίες καταγεγραμμένες πως το θέαμα του βασανισμού του Δασκαλογιάννη ήταν τόσο αποτρόπαιο που απέβαλλαν έγκυες χανούμισσες!Ο θρυλικός επαναστάτης ενέπνευσε τον Ν. Καζαντζάκη. Οι αναφορές στον «Καπετάν-Μιχάλη» είναι έμμεσες αλλά ουσιαστικές. 'Οπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, που διοργανώθηκε στην γενέτειρά του “ο ήρωας συνεχίζει να εμπνέει όλο...
Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/daskalogiannis-o-thrilikos-epanastatis-pou-xesikose-ta-sfakia-enantion-ton-tourkon-ke-enepnefse-ton-kazantzaki-vrike-martiriko-thanato-sto-ikrioma-afou-ton-egdaran-zontano/
Ο Δασκαλογιάννης υπέστη το φρικτό μαρτύριο με μεγάλη καρτερία έως ότου υπέκυψε. Μαζί με τον Δασκαλογιάννη βασανίστηκαν και θανατώθηκαν και άλλοι ήρωες της Κρητικής Επανάστασης, αλλά όχι όλοι. Άλλοι παρέμειναν στη φυλακή και απεβίωσαν εκεί, ενώ κάποιοι κατόρθωσαν να δραπετεύσουν έπειτα από τρία χρόνια.Η κόρη του Δασκαλογιάννη, Μαρία, που είχε αιχμαλωτιστεί το 1770 μεταφέρθηκε σε τουρκικό χαρέμι της Κωνσταντινούπολης αλλά αφέθηκε αργότερα ελεύθερη και έγινε καλόγρια στην Τήνο. Η Ελευθερούσα τούρκευσε και παντρεύτηκε τον πλουσιότατο Γιαλίν Χουσεΐν μπέη, υπασπιστή του σουλτάνου. Για την Ανθούσα οι ιστορικοί αναφέρουν πως αυτοκτόνησε, αλλά τελικά νυμφεύθηκε τον χρυσοχόο του διοικητή της Κρήτης, Γεώργιο Παχυνάκη. Το όνομα της τέταρτης κόρης του δεν αναφέρεται πουθενά, ενώ είχε και έναν ακόμα γιο, τον Νικολάκη. Απόγονοι της Ανθούσας και του Ανδρέα Βλάχου, ζουν μέχρι σήμερα.
Η θυσία του παραμένει ένα από τα πιο συγκλονιστικκά κεφάλαια της ιστορίας της Κρήτης.
Η θυσία του Δασκαλογιάννη συγκλόνισε τόσο πολύ τον απλό λαό της Κρήτης που τον έκλαψε και τον μοιρολόγησε θέλοντας να κρατήσει για πάντα ζωντανό τον ηρωικό του θάνατο για την πίστη του την Χριστιανική και την υπέρτατη θυσία του για την πατρίδα και την Λευτεριά‼️ Ακούστε στο παρακάτω βίντεο πώς περιγράφει συγκλονιστικά με την κρητική ντοπιολαλιά σ' ένα τραγούδι που έφτιαξε το 1786 για το Μαρτύριο του Δασκαλογιάννη ένας αγράμματος τυροκόμος και λαϊκός ποιητής από το Μουρί των Σφακιών, ο Μπάρμπα-Μπατζελιός ή μπάρμπα-Παντζελιού...
Δασκαλογιάννης (Ηρωικό άσμα)
Θε μου και δως μου φώτιση, καρδιά σαν το καζάνι
Να κάτσω να συλλογιαστώ το Δάσκαλο το Γιάννη.
Θέ μου και δώς μου λογισμό και μπόρεση, ν`αρχίξω,
Το Δάσκαλο τον ξακουστό προικιά να τραγουδήξω.
Θέ μου και δώς μου απομονή και νουν εις στο κεφάλι
Ν`αναθιβάλλω και να ειπώ και των Σφακιών τα βάλη.
Ήτον ο μπέης τση Βλαχιάς κ`ο μπέης`που τη Μάνη
Κρυφοκουβέντες είχανε με το Δασκαλογιάννη
Απού`τονε ξεχωριστός σε πλούτη κ`αξιοσύνη
Με την καρδιά του ήθελε τη Κρήτη Ρωμιοσύνη.
Κάθε Λαμπρή και Κυριακή έβανε το καπέλο
Και του Πρωτόπαπα`λεγε το Μόσκοβο θα φέρω
Να τα συνδράμει τα Σφακιά τσοι Τούρκους να ζυγώξουν
Και για τη κόκκινη Μηλιά δρόμο να των εδώσουν
Μα κ`οποιοι τωνε θέλουσι στην Κρήτη ν`απομείνουν
Σταυρό θα προσκυνίσουσι και Χρισθιανοί να γίνουν
Μα`λεγε κι ο Πρωτόπαπας Δάσκαλε τα λογιάζεις,
Θα τα σκλαβώσεις τα Σφακιά μ`αυτά που λογαριάζεις
Κι ανέ το μάθει ο Βασιλιάς, Τουρκιά θα μας εφέρει
Να δίδομε δοσίματα σαν κι εις τα Κάτω μέρη
Να δίδομε δοσίματα να δίδομε χαράτζια
Μη μας επέψ`ο βασιλιάς, χιλιάδες μπαϊράκια
Να δίδομε δοσίματα χαράτζια κάθε χρόνο,
Μη μας επέψει τη Τουρκιά να μασε ζώσει πόνο.
Δάσκαλε Γιάννη,σώπασε,την Κρήτη μη ξεβγάλεις
Τα παλικάρια των Σφακιών εις στη φωθιά θα βγάλεις.
Σώπασε εσύ Πρωτόπαπα, μ`ακόμη δε σου το`πα
Εγώ θα πάω το σταυρόν εις στων Χανιώ τη πόρτα
Εγώ θα πάω το σταυρό στην πόρτα να κολλήσω
Και με τσι λεμονόκουπες όξω να τσι πορίσω.
Δε δίδω`γώ δοσίματα, δε δίδω`γω χαράτζια,
Κι ας μας επέψ ο βασιλιάς χιλιάδες μπαϊράκια
Ας μας επέψ`ο βασιλιάς ασκέρια και πασάδες
Μα`χουσιν άντρες τα Σφακιά άξιους πολεμιστάδες
Έχουσιν άντρες τα Σφακιά άξιους και παλικάρια
Ούλης τση Κρήτης την Τουρκιά να τηνε`φαν τα ψάρια.
Ο βιολάτορας από τα Χανιά Αντώνης Μαρτσάκης το τραγούδησε σε CD το 2014 ως ελάχιστο φόρο τιμής για τον ήρωα συμπατριώτη του από τα Χανιά.
Το όνομα του Δασκαλογιάννη δόθηκε προς τιμήν του στο Διεθνές αεροδρόμιο στα Χανιά το 2005, για να υποδέχεται κάθε επισκέπτη, που ειρηνικά θέλει να, έρθει στο νησί της Κρήτης, για να περπατήσει κι όχι, να ποδοπατήσει, τα ιερά της χώματα !
Ο Δασκαλογιάννης υπέστη το φρικτό μαρτύριο με μεγάλη καρτερία έως ότου υπέκυψε. Μαζί με τον Δασκαλογιάννη βασανίστηκαν και θανατώθηκαν και άλλοι ήρωες της Κρητικής Επανάστασης, αλλά όχι όλοι. Άλλοι παρέμειναν στη φυλακή και απεβίωσαν εκεί, ενώ κάποιοι κατόρθωσαν να δραπετεύσουν έπειτα από τρία χρόνια.Η κόρη του Δασκαλογιάννη, Μαρία, που είχε αιχμαλωτιστεί το 1770 μεταφέρθηκε σε τουρκικό χαρέμι της Κωνσταντινούπολης αλλά αφέθηκε αργότερα ελεύθερη και έγινε καλόγρια στην Τήνο. Η Ελευθερούσα τούρκευσε και παντρεύτηκε τον πλουσιότατο Γιαλίν Χουσεΐν μπέη, υπασπιστή του σουλτάνου. Για την Ανθούσα οι ιστορικοί αναφέρουν πως αυτοκτόνησε, αλλά τελικά νυμφεύθηκε τον χρυσοχόο του διοικητή της Κρήτης, Γεώργιο Παχυνάκη. Το όνομα της τέταρτης κόρης του δεν αναφέρεται πουθενά, ενώ είχε και έναν ακόμα γιο, τον Νικολάκη. Απόγονοι της Ανθούσας και του Ανδρέα Βλάχου, ζουν μέχρι σήμερα.
Η θυσία του παραμένει ένα από τα πιο συγκλονιστικκά κεφάλαια της ιστορίας της Κρήτης.
Η θυσία του Δασκαλογιάννη συγκλόνισε τόσο πολύ τον απλό λαό της Κρήτης που τον έκλαψε και τον μοιρολόγησε θέλοντας να κρατήσει για πάντα ζωντανό τον ηρωικό του θάνατο για την πίστη του την Χριστιανική και την υπέρτατη θυσία του για την πατρίδα και την Λευτεριά‼️ Ακούστε στο παρακάτω βίντεο πώς περιγράφει συγκλονιστικά με την κρητική ντοπιολαλιά σ' ένα τραγούδι που έφτιαξε το 1786 για το Μαρτύριο του Δασκαλογιάννη ένας αγράμματος τυροκόμος και λαϊκός ποιητής από το Μουρί των Σφακιών, ο Μπάρμπα-Μπατζελιός ή μπάρμπα-Παντζελιού...
Δασκαλογιάννης (Ηρωικό άσμα)
Θε μου και δως μου φώτιση, καρδιά σαν το καζάνι
Να κάτσω να συλλογιαστώ το Δάσκαλο το Γιάννη.
Θέ μου και δώς μου λογισμό και μπόρεση, ν`αρχίξω,
Το Δάσκαλο τον ξακουστό προικιά να τραγουδήξω.
Θέ μου και δώς μου απομονή και νουν εις στο κεφάλι
Ν`αναθιβάλλω και να ειπώ και των Σφακιών τα βάλη.
Ήτον ο μπέης τση Βλαχιάς κ`ο μπέης`που τη Μάνη
Κρυφοκουβέντες είχανε με το Δασκαλογιάννη
Απού`τονε ξεχωριστός σε πλούτη κ`αξιοσύνη
Με την καρδιά του ήθελε τη Κρήτη Ρωμιοσύνη.
Κάθε Λαμπρή και Κυριακή έβανε το καπέλο
Και του Πρωτόπαπα`λεγε το Μόσκοβο θα φέρω
Να τα συνδράμει τα Σφακιά τσοι Τούρκους να ζυγώξουν
Και για τη κόκκινη Μηλιά δρόμο να των εδώσουν
Μα κ`οποιοι τωνε θέλουσι στην Κρήτη ν`απομείνουν
Σταυρό θα προσκυνίσουσι και Χρισθιανοί να γίνουν
Μα`λεγε κι ο Πρωτόπαπας Δάσκαλε τα λογιάζεις,
Θα τα σκλαβώσεις τα Σφακιά μ`αυτά που λογαριάζεις
Κι ανέ το μάθει ο Βασιλιάς, Τουρκιά θα μας εφέρει
Να δίδομε δοσίματα σαν κι εις τα Κάτω μέρη
Να δίδομε δοσίματα να δίδομε χαράτζια
Μη μας επέψ`ο βασιλιάς, χιλιάδες μπαϊράκια
Να δίδομε δοσίματα χαράτζια κάθε χρόνο,
Μη μας επέψει τη Τουρκιά να μασε ζώσει πόνο.
Δάσκαλε Γιάννη,σώπασε,την Κρήτη μη ξεβγάλεις
Τα παλικάρια των Σφακιών εις στη φωθιά θα βγάλεις.
Σώπασε εσύ Πρωτόπαπα, μ`ακόμη δε σου το`πα
Εγώ θα πάω το σταυρόν εις στων Χανιώ τη πόρτα
Εγώ θα πάω το σταυρό στην πόρτα να κολλήσω
Και με τσι λεμονόκουπες όξω να τσι πορίσω.
Δε δίδω`γώ δοσίματα, δε δίδω`γω χαράτζια,
Κι ας μας επέψ ο βασιλιάς χιλιάδες μπαϊράκια
Ας μας επέψ`ο βασιλιάς ασκέρια και πασάδες
Μα`χουσιν άντρες τα Σφακιά άξιους πολεμιστάδες
Έχουσιν άντρες τα Σφακιά άξιους και παλικάρια
Ούλης τση Κρήτης την Τουρκιά να τηνε`φαν τα ψάρια.
Ο βιολάτορας από τα Χανιά Αντώνης Μαρτσάκης το τραγούδησε σε CD το 2014 ως ελάχιστο φόρο τιμής για τον ήρωα συμπατριώτη του από τα Χανιά.
Το όνομα του Δασκαλογιάννη δόθηκε προς τιμήν του στο Διεθνές αεροδρόμιο στα Χανιά το 2005, για να υποδέχεται κάθε επισκέπτη, που ειρηνικά θέλει να, έρθει στο νησί της Κρήτης, για να περπατήσει κι όχι, να ποδοπατήσει, τα ιερά της χώματα !
Στο 'Ηράκλειο, το 1930 ανεγέρθηκε ανδριάντας του ήρωα από τον γλύπτη Κανακάκη, ενώ δόθηκε το ηρωικό του όνομα
στην κεντρική Πλατεία του
Ηρακλείου, που φέρει το όνομα: πλατεία Δασκαλογιάννη, ενώ ανδριάντες και προτομές του Ήρωα υπάρχουν και σε διάφορα άλλα σημεία της Κρήτης, για να θυμίζουν πάντοτε και διαχρονικά στους νεώτερους πως το αίμα και η θυσία τέτοιων αγωνιστών όπως του Δασκαλογιάννη, έγιναν η μαγιά της Λευτεριάς, που εμείς, σήμερα απολαμβάνουμε, αναπνέοντας Λεύτεροι, αλλά και με την Ευθύνη όμως, να καταφέρουμε ο καθένας από εμάς κι όλοι μαζί επίσης, να διαφυλάξουμε, αυτήν την Λευτεριά και για τους απογόνους μας !
στην κεντρική Πλατεία του
Ηρακλείου, που φέρει το όνομα: πλατεία Δασκαλογιάννη, ενώ ανδριάντες και προτομές του Ήρωα υπάρχουν και σε διάφορα άλλα σημεία της Κρήτης, για να θυμίζουν πάντοτε και διαχρονικά στους νεώτερους πως το αίμα και η θυσία τέτοιων αγωνιστών όπως του Δασκαλογιάννη, έγιναν η μαγιά της Λευτεριάς, που εμείς, σήμερα απολαμβάνουμε, αναπνέοντας Λεύτεροι, αλλά και με την Ευθύνη όμως, να καταφέρουμε ο καθένας από εμάς κι όλοι μαζί επίσης, να διαφυλάξουμε, αυτήν την Λευτεριά και για τους απογόνους μας !
