Εορτή Αποστόλου Τίτου σήμερα του μοναδικού 'Ελληνα 'Αποστόλου, μαθητή του Αποστόλου των 'Εθνών Παύλου και πρώτου Επισκόπου Κρήτης! Σε αυτόν οφείλουμε τη γέννηση και τη διάδοση της Ορθοδοξίας στην Κρήτη, με την ίδρυση της 1ης ορθόδοξης επισκοπικής έδρας, στην αρχαιολογική σήμερα Γόρτυνα, νότια του Ηρακλείου Κρήτης.

Διπλή Γιορτή σήμερα για την #Κρήτη &
το #Ηράκλειο!
✝️#Αγίου_Αποστόλου_Τίτου, που απεβίωσε το έτος 105 μ.χ, 1ου Επισκόπου Κρήτης!
Σήμερα, πανηγυρίζει ο ιστορικός ναός του Αγίου Τίτου, όπου μάλιστα βρίσκεται, η Τιμία Κάρα του #Αποστόλου_Τίτου το ιερό κειμήλιο της Ορθοδοξίας μας!  'Εορτή Αποστόλου Τίτου σήμερα του μοναδικού  'Ελληνα 'Αποστόλου!
Ο Άγιος Τίτος ήταν αγαπημένος μαθητής του Αποστόλου των 'Εθνών, #Παύλου & 1οςεπίσκοπος Κρήτης!
Η πρώτη εκκλησία αφιερωμένη στο όνομά του ήταν αυτή στην παλιά πρωτεύουσα #Γόρτυνα, που στέγαζε & τη μητρόπολη του νησιού μέχρι την καταστροφή της από σεισμό & τη μεταφορά της πρωτεύουσας από τους Άραβες (828) από τη Γόρτυνα στο Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο).
Σ' αυτόν οφείλουμε τη γέννηση & τη διάδοση της Ορθοδοξίας &του Ευαγγελίου στην Κρήτη,
& την πίστη στον Ιησού Χριστό, με την ίδρυση της 1ης ορθόδοξης επισκοπικής έδρας, στην αρχαιολογική σήμερα Γόρτυνα, νότια του Ηρακλείου Κρήτης.

Εγκαινιάζοντας έκτοτε μια αδιάλειπτη σχέση ανάμεσα στον Τριαδικό Θεό &στον Κρητικό λαό που έχαιρε της αγάπης του Θεού &των Αγίων Αποστόλων του!  Σημάδι ευλογίας γενικότερα για τον  Κρητικό λαό &την Κρήτη, όπου βρίσκεται η Τιμία Κάρα του, ιερό κειμήλιο της Ορθοδοξίας μας! Απεβίωσε το έτος 105 μ.χ.
🌿🇬🇷🌿2η Γιορτή #Σαν_σήμερα  #25η_Αυγούστου_1898 πριν 120χρόνια λοιπόν στην #Κρήτη στο τουρκοκρατούμενο #Ηράκλειο, η μεγάλη Σφαγή 700 Ελλήνων &17 Άγγλων από εξαγριωμένο τουρκικό όχλο μετά από την υποκίνηση των ηγετών τους.
#25η_Αυγούστου_1898 🕯️
η ανάμνηση της ημέρας της 25ης Αυγούστου του 1898 όπου ναι μεν υπήρξε η ημέρα της Μεγάλης Σφαγής που σημειώθηκε στην οδό Πλάνης, ( έκτοτε ονομάσθηκε 25ης Αυγούστου) που όμως υπήρξε, η αφορμή να στραφεί το ενδιαφέρον των Μεγάλων Δυνάμεων για την  απελευθέρωση του νησιού σπό τον τουρκικό ζυγό & η αρχή του τέλους της παραμονής των Τούρκων στο νησί &την  'Ενωση της Κρήτης με την Μητέρα Ελλάδα μερικά χρόνια μετά τον Δεκέμβριο του 1901
✝️Μαρτύρων Μνήμη🌿🇬🇷🌿🕯️
"Η τελευταία πράξη της πολυχρόνιας τραγωδίας του κρητικού λαού παίχτηκε εδώ στο Ηράκλειο, στον κυριότερο εμπορικό δρόμο, που οδηγεί από το κέντρο προς το λιμάνι, στις 25 Αυγούστου 1898. Σ' όλη την περιοχή του δρόμου αυτού εσφάγησαν &εκάησαν ζωντανοί περισσότεροι από 500 Χριστιανοί &μαζί με αυτούς 17 Άγγλοι & ο πρόξενος της Αγγλίας #Λυσίμαχος_Καλοκαιρινός από τον μαινόμενο τουρκικό όχλο του Ηρακλείου.Ο τουρκικός στρατός που βρισκόταν στην πόλη, όχι μόνο δεν τους εμπόδισε στο έργο τους, αλλά συνέπραξε μ' αυτούς στη σφαγή και τη διαρπαγή.
Η Διοίκηση του αγγλικού στρατού κατοχής βρήκε τους πρωταίτιους 17 Τούρκους &τους κρέμασε, για το αίμα ισαρίθμων Άγγλων στρατιωτών ενώ έδιωξαν βίαια αμέσως τον τουρκικό στρατό από την Κρήτη.
https://voiceofthelambs.blogspot.com/2012_08_25_archive.html#1947704919417342708

Ἀπολυτίκιον Ἀγίου Τίτου, Ἦχος δ΄.

 

Τοῦ Παύλου συνέκδημος, καὶ μαθητὴς γεγονώς, τὴν Κρήτην κατηύγασας, Τίτε Ἀπόστολε, τῇ αἴγλῃ τῶν λόγων σου. Ὡς οὖν ταύτην ἐῤῥύσω, σκότους τῆς ἀσεβείας, οὕτω καὶ νῦν  τοὺς πόθῳ, σὲ τιμῶντας παμμάκαρ, ὡς ἔχων παῤῥησίαν πολλὴν, ῥῦσαι παντὸς πειρασμοῦ.

Ἴτω παρ' ἡμῶν καὶ Τίτῳ βραχὺς τίτλος,

Τούτου τελευτὴν τὴν ἐν εἰρήνῃ φέρων.
Οὐράνιον δάπεδον λάχες εἰκάδι Τίτ' ἑνὶ πέμπτῃ.

Ἀπολυτίκιον (Κατέβασμα)
Ἦχος πλ. α'. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Προκληθείς ουρανόθεν προς γνώσιν ένθεον, την εν σαρκί του Δεσπότου επιδημίαν εν γη, αυτοψεί εωρακώς φωτός πεπλήρωσαι, όθεν του Παύλου κοινωνός, θεηγόρος γεγονώς, την Κρήτην πάσαν πυρσεύεις, της ευσεβείας τω λόγο, Τίτε απόστολε μακάριε.

Έτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ΄. Ταχύ προκατάλαβε.
Τοῦ Παύλου συνέκδημος, καὶ μαθητὴς γεγονώς, τὴν Κρήτην κατηύγασας, Τίτε Ἀπόστολε, τῇ αἴγλῃ τῶν λόγων σου. Ὡς οὖν ταύτην εἰσῆξας πρός τό φῶς τοῦ Κυρίου, οὕτω καὶ νῦν τοὺς πόθῳ, σὲ τιμῶντας παμμάκαρ, ὡς ἔχων παρρησίαν πολλὴν, φώτισον θείῳ φωτί.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητὼν.
Τοῦ Παύλου δειχθείς, συνόμιλος Ἀπόστολε, σὺν τούτω ἡμῖν, τὸν λόγον προκατήγγειλας, τῆς ἐνθέου χάριτος, μυστολέκτα Τίτε μακάριε, διὰ τοῦτο βοῶμέν σοι, Μὴ παύσῃ Πρεσβεύων ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.

Saind.gr

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΡΗΤΗΣ
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΙΤΟΣ

Ο Απόστολος Τίτος είναι ο  και ο πρώτος Επίσκοπος της Εκκλησίας της Κρήτης. Στο ιστορικό προσκήνιο εμφανίζεται για πρώτη φορά περί το 49 μ.Χ. ως συνοδός του Αποστόλου Παύλου και του Βαρνάβα στην Αποστολική Σύνοδο των Ιεροσολύμων. Έκτοτε ακολουθεί τον Παύλο ως πιστός και αφοσιωμένος μαθητής στις αποστολικές του περιοδείες στην Ασία και την Ευρώπη. Ο Παύλος αναφέρεται στον Τίτο με εκφράσεις που μαρτυρούν το στενό σύνδεσμο των δύο ανδρών.

Τον χριστιανικό Ευαγγελισμό της Κρήτης επιχείρησε ο Παύλος περί το 62-63 μ.Χ. κατά την δεύτερη αποστολική περιοδεία του. Η παραμονή του Παύλου στην Κρήτη ήταν σύντομη και το δυσχερές έργο της οργάνωσης της πρώτης κρητικής Εκκλησίας το ανέθεσε στον Τίτο, στον οποίο γράφει "Τούτου χάριν κατέλιπόν σε εν Κρήτη, ίνα τα λείποντα επιδιορθώση, και καταστήσης κατά πόλιν πρεσβυτέρους, ως εγώ σοι διεταξάμην " (Τίτ. α΄, 5).

Η δράση του Τίτου στην Κρήτη δεν είναι επαρκώς γνωστή, γιατί δεν σώθηκαν αρχαίες επίσημες και εξακριβωμένες πληροφορίες για την πρώτη περίοδο της Κρητικής Εκκλησίας.

Στους μεταγενέστερους χρόνους δημιουργήθηκε στην Κρήτη πλούσια συναξαριακή παράδοση για τον πρώτο Επίσκοπο και πάτρωνα της τοπικής Εκκλησίας.

Σύμφωνα με την παράδοση αυτή, ο Τίτος ήταν Κρητικός, από γένος επισημότατο, που ανήγε την αρχή του στο μυθικό βασιλιά της Κνωσού, το Μίνωα.

Ήταν συγγενής του Ρωμαίου ανθυπάτου της νήσου Ρουστίλλου (Ρουστούλου), έλαβε γενναία μόρφωση και βρέθηκε στα Ιεροσόλυμα, όπου έγινε αυτόπτης μάρτυς των παθών και της αναστάσεως του Χριστού. Ως επίσκοπος, αργότερα, στην πατρίδα του ίδρυσε εννέα επισκοπές, στην Κνωσό, την Ιεράπυτνα, την Κυδωνία, τη Χερσόνησο, την Ελεύθερνα, τη Λάμπη, την Κίσαμο, την Κάντανο, και τη Γόρτυνα. Σύμφωνα με την ίδια συναξαριακή παράδοση, ο Τίτος πέθανε σε ηλικία 94 ετών, περί το 105 μ.Χ.

Στην Γόρτυνα, που ήταν το πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο της νήσου, ιδρύθηκε ήδη από τις αρχές του 6ου αιώνα μεγαλοπρεπής ξυλόστεγη βασιλική, που αναδείχθηκε σε παγκρήτιο κέντρο λατρείας του Αποστόλου. Εδώ, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, φυλασσόταν και το ιερό λείψανο του. Ο ναός του Αγίου ήταν ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα λατρείας σε όλη την Ανατολή.
Κατά την περίοδο της Αραβοκρατίας στην Κρήτη (824 - 961), δεν έχουμε καμία πληροφορία για την λατρεία του Αγίου. Μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά το 961 μ.Χ., το πολιτικό και Θρησκευτικό κέντρο της Κρήτης μεταφέρθηκε στο Χάνδακα (Ηράκλειο), όπου κτίσθηκε πάλι μεγαλοπρεπής Μητροπολιτικός ναός αφιερωμένος στον Απόστολο Τίτο, στην ίδια θέση που και σήμερα βρίσκεται. Στο κτίσμα εκείνο είχε μεταφερθεί και η Κάρα του Αγίου.
Δετοράκης θεοχάρης

.......................................

Ιερός Ναός Αγίου Τίτου ή Παναγίας Κεράς (Γόρτυνα)

Η πόλη της Γόρτυνας, η πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας της Kυρηναϊκής (Αφρική) και έδρα του διοικητή της Κρήτης, από τον 4ο μ.Χ. αι. υπαγόταν στο ανατολικό ρωμαϊκό κράτος και αποτελούσε κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο μία ακμαία πόλη και έδρα της αρχιεπισκοπής. Ενδεικτικός της ακμής της, κατά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, είναι ο μεγάλος αριθμός μνημείων που έχουν ανασκαφεί ή εντοπιστεί στην ευρύτερη περιοχή. Το μεγαλύτερο και πιο πολυτελές οικοδόμημα της πόλης αποτελούσε αναμφισβήτητα η ξυλόστεγη βασιλική, νότια του γνωστού ναού του Αγίου Τίτου, και βόρεια του σημερινού οικισμού Μητρόπολη. Η μεγαλοπρεπής βασιλική, αφιερωμένη στον πρώτο Επίσκοπο Κρήτης Άγιο Τίτο, ιδρύθηκε τον 6ο αι. επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού (527-565) και «ἐπισκόπου Θεοδώρου» ως μητροπολιτικός ναός της Εκκλησίας των Γορτυνίων. Κτίσθηκε πάνω σε μία βασιλική του 5ου αι. της οποίας δε  την αρχική μορφή. Πρόκειται για πεντάκλιτη βασιλική με νάρθηκα και αίθριο, ενώ το μέγεθός της 67×33 μ., χωρίς το αίθριο, την κατατάσσει ανάμεσα στα πιο μνημειώδη κτίσματα αυτής της κατηγορίας. Τα κλίτη χωρίζονται με κιονοστοιχίες δεκατριών κιόνων που πατούν πάνω σε στυλοβάτη. Το ιερό βήμα εκτός από την αγία τράπεζα έφερε σύνθρονο με κύκλιο, δηλαδή ένα σκεπαστό διάδρομο που επέτρεπε την επικοινωνία από τη μία πλευρά του ιερού στην άλλη. Το δάπεδο του ιερού ήταν επιστρωμμένο με opus sectile, αυτό του κεντρικού κλίτους με ψηφιδωτό, ενώ των άλλων κλιτών με μεγάλες ασβεστολιθικές πλάκες. Στο κεντρικό κλίτος υπήρχε μεγάλος άμβωνας του τύπου με δύο ευθύγραμμες κλίμακες, καθώς και σολέα. Ανάμεσα στα άλλα τμήματα του ναού θα πρέπει να μνημονευθεί ο μεμονωμένος τάφος στη ΝΔ γωνία του κεντρικού κλίτους, ο οποίος προϋπήρχε και ενσωματώθηκε στο κτήριο. Ο τάφος αυτός, όπως και κάποιοι άλλοι σε έναν ιδιαίτερο χώρο στα ΒΔ, είχαν στην πλάκα κάλυψής τους οπές για υγρές προσφορές, δηλαδή χοές, ένα ειδωλολατρικό έθιμο το οποίο επιβίωσε ως και τα παλαιοχριστιανικά χρόνια και ίσως συνδέεται με τη λατρεία μαρτύρων. Ο ναός έχει τουλάχιστον μία επισκευαστική φάση τον ύστερο 6ο αι., όπως διαπιστώνεται από την επιγραφή του ψηφιδωτού που αναφέρει τον επίσκοπο Βετράνιο. Η ιουστινιάνεια βασιλική καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά με το σεισμό του 620. Επί βασιλείας του αυτοκράτορα Ηρακλείου (610-641) η βασιλική ανακατασκευάστηκε σχεδόν στο σύνολό της, διατηρώντας όμως την κάτοψη και τις προηγούμενες διαστάσεις. Το κεντρικό κλίτος επιστρώθηκε με μεγάλες μαρμάρινες πλάκες που κάλυψαν το ψηφιδωτό δάπεδο, ενώ δημιουργήθηκε εγκάρσιο κλίτος ανάμεσα στο ιερό βήμα και τον κυρίως ναό και ανακατασκευάσθηκε ο άμβωνας που στη φάση αυτή ομοιάζει με αυτόν της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. Η τελική εγκατάλειψη του χώρου επήλθε μετά τον καταστροφικό σεισμό γύρω στα 670, χρονολογία που σηματοδοτεί και το τέλος της πόλης της Γόρτυνας. Λίγα μέτρα βόρεια βρίσκεται η Ροτόντα, το βαπτιστήριο της βασιλικής, ως το μοναδικό σωζόμενο κτίσμα αυτού του τύπου στην Κρήτη. Το κυκλικό κτήριο φέρει δύο κύριες φάσεις, του β΄ μισού του 5ου και του 6ου αι. Αποτελείται από τον περίδρομο, πλάτους 3,65 μ. και τον κυκλικό κεντρικό πυρήνα που επικοινωνεί με τον περίδρομο με τέσσερα ανοίγματα, ενώ εσωτερικά είναι διαρθρωμένο σε οκτώ ημικυκλικές κόγχες. Οκτώ κίονες από μάρμαρο Καρύστου, με ιωνικά κιονόκρανα, πάνω σε ψηλούς πλίνθους, στήριζαν τα τόξα που έκλειναν τις κόγχες, τα οποία με τη σειρά τους συγκρατούσαν τον βαρύ τρούλλο που στέγαζε το οικοδόμημα. Στο κέντρο του χώρου βρίσκεται η μεγάλη κολυμβήθρα σταυροειδούς κάτοψης με τετράλοβο λουτήρα, εξωτερικά διακοσμημένο με opus sectile και τοιχογραφίες. Τοιχογραφίες από τις οποίες σώζονται ελάχιστα τμήματα έφερε εξωτερικά και ο κεντρικός πυρήνας του κτίσματος, ενώ το δάπεδο και οι τοίχοι του έφεραν μαρμάρινη επένδυση με opus sectile. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στα εξαιρετικής τέχνης κιονόκρανα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει αυτό που φέρει φύλλο άκανθας και δύο μεγάλους αετούς με μαζεμένα τα φτερά. Νότια και σε απόσταση 300 μ. από τη βασιλική βρίσκεται και το μοναδικό στην Κρήτη τρίκογχο κτίσμα. Η χρήση του παραμένει άγνωστη, αν και τα κτήρια του τύπου αυτού συνήθως ιδρύονταν ως μαρτύρια, πάνω στον τάφο κάποιου μάρτυρα. Το τρίκογχο περιλαμβάνει ένα κεντρικό ορθογώνιο χώρο, στην ανατολική πλευρά του οποίου βρίσκεται η εγγεγραμμένη ημικυκλική αψίδα του ιερού, ενώ στη βόρεια και τη νότια πλευρά ανοίγονται δύο κόγχες, δημιουργώντας έτσι το σχήμα του. Το κτίσμα φαίνεται να έχει δύο κύριες φάσεις, όπως συνάγεται και από το ψηφιδωτό του δάπεδο. Η πρώτη φάση του ψηφιδωτού διακόσμου που φέρει φυτικά μοτίβα και πουλιά, πιθανόν ανάγεται σε ρωμαϊκό κτίσμα του 3ου-4ου αι., ενώ η δεύτερη στην οποία ανήκει το τμήμα με τη γεωμετρική διακόσμηση, παραπέμπει σε ένα θρησκευτικού χαρακτήρα κτίσμα του 6ου-7ου αι. Δυτικότερα κοντά στην εθνική οδό Ηρακλείου-Μοιρών βρίσκεται και το τετράκογχο κτίσμα, μέρος ευρύτερου κτηριακού συγκροτήματος, πιθανόν του β΄ μισού του 6ου αι., το οποίο έχει ταυτισθεί με βαπτιστήριο. Το κτήριο περιλαμβάνει ένα κεντρικό ορθογώνιο χώρο, με τέσσερις κόγχες να ανοίγονται στις πλευρές του με προσανατολισμό τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Στο κέντρο του φέρει την κολυμβήθρα, μία τετράγωνη κτιστή κατασκευή η οποία ενσωματώνει έναν επιμήκη χώρο επενδυμένο με μαρμάρινες πλάκες στο δάπεδο και με εγκοπές ως βαθμίδες στις κατά μήκος πλευρές. Από τα πιο σημαντικά μνημεία της Γόρτυνας, μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της πόλης, κοντά στο ωδείο, είναι ο μεγάλος ναός γνωστός ευρέως σήμερα ως «Ναός του Αγίου Τίτου», και κατά την τοπική εκκλησιαστική παράδοση ως «Παναγία Κερά». Πρόκειται για κτήριο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος από αρχιτεκτονική άποψη, στον τύπο της τρουλλαίας βασιλικής, με σωζόμενο ακέραια το ανατολικό του τμήμα που έχει κατασκευασθεί από δόμους. Στην κάτοψη έχει τη μορφή τρίκλιτης σταυρόσχημης εγγεγραμμένης σε ορθογώνιο βασιλικής, με τρούλλο και υπερώα μόνο στη δυτική πλευρά. Η βόρεια και η νότια κεραία του σταυρού απολήγουν σε κόγχες, όπως σε κόγχες απολήγουν και οι πλάγιοι τοίχοι του κεντρικού τμήματος του τριμερούς ιερού βήματος. Ο νάρθηκας, όπως και ο κυρίως ναός, έφερε επίσης τριμερή χωρισμό, ο τελευταίος με κιονοστοιχία τριών κιόνων και ενδιάμεσα θωράκια. Στον ναό διακρίνονται περισσότερες κατασκευαστικές ή επισκευαστικές φάσεις, ενώ κατά καιρούς έχει χρονολογηθεί από τον 6ο έως και τον 10ο αι. Πιο πιθανή μοιάζει η ίδρυσή του κατά τον 6ο αι., την εποχή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού από έναν επίσκοπο ή αυτοκρατορικό αξιωματούχο του οποίου η ταυτότητα παραμένει άγνωστη. Στην εποχή αυτή παραπέμπουν τα σωζόμενα κιονόκρανα, ο άμβωνας, αλλά και η μεγάλη ομάδα λειτουργικών σκευών που βρέθηκαν θαμμένα στο δάπεδο του ναού και εκτίθενται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, στο Ηράκλειο. Μετά από μία περίοδο εγκατάλειψής του μετά την αραβική κατάκτηση της Κρήτης η οποία σηματοδότησε την οριστική ερήμωση της Γόρτυνας, ο ναός επανιδρύθηκε κατά τη βενετική περίοδο με τη δημιουργία ενός μικρότερου ο οποίος περιελάμβανε το σωζόμενο ανατολικό τμήμα του παλαιού ναού με το κυρίως ιερό βήμα και τον βόρειο χώρο.
ΜητρόποληΙερά Μητρόπολη Γορτύνης και Αρκαδίας

ΔιαδρομέςΓόρτυνα – Μονή Κουδουμά – Μονή Απεζανών

Κειμήλιαμουσείο

Φωτογραφίες







Περισσότερες πληροφορίες για τον αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας  εδώ:orthodoxcrete.com 


ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΤΙΤΟΥ 

στο Ηράκλειο 

Ο πρώτος ναός του Αποστόλου Τίτου στον Χάνδακα ήταν μονόχωρος δρομικός.
Όταν, κατά την έναρξη της ενετικής κυριαρχίας στο νησί το 1210 εγκαταστάθηκε στον ναό o Λατίνος Αρχιεπίσκοπος, φαίνεται ότι στο κτίσμα έγιναν ορισμένες τροποποιήσεις. Διανοίχθηκε κυκλικός φεγγίτης στην πρόσοψη και προστέθηκε πύργος κωδωνοστασίου πριν απο τα μέσα του 15ου αιώνα και επανακατασκευάστηκε. Ο ναός αυτός καταστράφηκε πριν από τα μέσα του l5ου αιώνα και επανακατασκευάσθηκε.
Το δεύτερο κτίσμα που εγκαινιάσθηκε από τον Λατίνο Αρχιεπίσκοπο της Κρήτης Fantino Dandolo στις 3 Ιανουαρίου του 1446, ήταν μία τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, στολισμένη με σπάνια μάρμαρα, άγιες Τράπεζες και παρεκκλήσια. Το κτίσμα αυτό, που κατά τον σεισμό του 1508 υπέστη ελαφρές ζημιές χωρίς να χάσει την μεγαλοπρέπειά του, καταστράφηκε από πυρκαγιά στις 3 Απριλίου του 1544. Από την πυρκαγιά διασώθηκαν τα ιερά λείψανα και κειμήλια του ναού, μεταξύ των οποίων η Κάρα του Aγίου Τίτου και η εικόνα της Παναγίας της Μεσοπαντίτισσας.
Το 1557 ξανακτίσθηκε άλλος ναός, του ιδίου ρυθμού με τον προηγούμενο και εξ ίσου μεγαλοπρεπής. Ο περιηγητής Kootwyck το 1598 τον ονομάζει "pulcherrima et vetustis operis basilica". Με την πτώση του Χάνδακα στους Τούρκους το 1669 τα κειμήλια του ναού φυγαδεύθηκαν στην Βενετία. Ο ναός υπέστη εκτεταμένες μετατροπές για να λειτουργήσει ως μουσουλμανικό τέμενος, γνωστό ως Βεζύρ Τζαμί, στο όνομα του Πορθητή του Χάνδακα Ζαδέ Φαζίλ Αχμέτ Κιοπρουλή.
Ο σεισμός του 1856 μετέτρεψε και εκείνο το κτίσμα σε ερείπια. Το 1869 ο Μεγάλος Βεζύρης Ααλή Πασάς ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Αθανάσιο Μούση από τα Ταταύλα της Κωνσταντινουπόλεως, Ηπειρώτη στην καταγωγή, την ανέγερση νέου μεγαλοπρεπούς τεμένους (Γενί τζαμί) διατηρώντας όμως και το παλαιό του όνομα. Το 1922 μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας το κτίσμα αποδόθηκε στην Ορθόδοξη Χριστιανική λατρεία και εγκαινιάσθηκε στις 3 Μαΐου του 1925 επί Μητροπολίτου Κρήτης Τίτου Ζωγραφίδου.
Ο ναός του Αγίου Τίτου είναι ένα εκλεκτικό μνημείο με ποικίλα στοιχεία από τους ρυθμούς των μνημείων της Κωνσταντινουπόλεως. Ο ρυθμός του είναι τετρακιόνιος με τρούλο και νάρθηκα ο οποίος προστίθεται στο τετράγωνο της κάτοψής του. Στην ΝΑ γωνία του νάρθηκα είναι προσαρτημένη η βάση του μιναρέ. Εσωτερικά θυμίζει περίκεντρο κτίσμα, ενώ εξωτερικά τα επί μέρους μορφολογικά του στοιχεία απηχούν ρυθμούς της Οθωμανικής τέχνης, της επηρεασμένης και από την βυζαντινή ναοδομία. Στις αριστοτεχνικά διαρθρωμένες με καθαρές γραμμές πλευρές του κτηρίου, κυριαρχούν τα κατακόρυφα στοιχεία, διασπώντας τον όγκο του σε επίπεδα. Εξωτερικά το κτίσμα είναι κατασκευασμένο με ισόδομη από λαξευτούς πωρολίθους τοιχοποιία και κοσμείται με λιθόγλυπτη επίστεψη.
Στις15 Μαΐου 1966 έγινε η επανακομιδή της Κάρας του Αγίου Τίτου από τον Άγιο Μάρκο της Βενετίας, ενώ στον ναό της S.M. Della Salute της ίδιας πόλης φυλάσσεται ακόμη η εικόνα της Παναγίας της Μεσοπαντήτισσας.
Από το 1974 μέχρι το 1988 πραγματοποιήθηκαν στο Ναό εκτεταμένες εργασίες για τη στερέωση και αποκατάστασή του.


Νίκη Κριτσωτάκη

http://www.agiostitos.gr/main.php?file=021

Διαβάστε επίσης:

Σαν Σήμερα 25η Αυγούστου 1898

στο 'Ηράκλειο Κρήτης:

#Σαν_σήμερα  #25η_Αυγούστου_1898 πριν 125 χρόνια στην #Κρήτη στο τουρκοκρατούμενο #Ηράκλειο, η μεγάλη Σφαγή 700 Ελλήνων και 15 Άγγλων από εξαγριωμένο τουρκικό όχλο μετά από την υποκίνηση των ηγετών τους .
https://voiceofthelambs.blogspot.com/2012_08_25_archive.html#1947704919417342708

Σαν σήμερα στις 3 Νοεμβρίου το 1898, η απελευθέρωση της Κρήτης μετά από 229 χρόνια τουρκικής κατοχής.Οι τελευταίοι τούρκοι στρατιώτες εγκαταλείπουν την Κρήτη από το λιμάνι της Σούδας! Μετά από 229 χρόνια οθωμανικής κατοχής, «η Κρήτη ελευθέρα, ανήκει πλέον εις εαυτήν».

Αναδημοσιεύουμε από την ιστοσελίδα 

Η ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
3 Νοεμβρίου 1898. Οι τελευταίοι τούρκοι στρατιώτες εγκαταλείπουν την Κρήτη από το λιμάνι της Σούδας.

Μετά από 229 χρόνια οθωμανικής κατοχής, «η Κρήτη ελευθέρα, ανήκει πλέον εις εαυτήν».

Είχαν προηγηθεί εξεγέρσεις και αιματηροί αγώνες ενός και πλέον αιώνα.

Ήδη από τα τέλη του 1700, οι Κρητικοί διεκδικούσαν την ανεξαρτησία τους από τον Σουλτάνο. Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση στην Πελοπόννησο το 1821, το έδαφος στην μεγαλόνησο δεν ήταν ακόμη εύφορο για έναν ξεσηκωμό ίδιου βεληνεκούς. Παρόλα αυτά, οι Κρητικοί οργανώνονταν και εξεγείρονταν με τα μέσα που διέθεταν.

Σχεδόν ανά δεκαετία, στην Κρήτη εκδηλωνόταν κι από μία μεγάλη επανάσταση, που έληγε σε ποταμούς ελληνικού αίματος: το «Κίνημα των Μουρνιών» το 1833, η «Επανάσταση των Χαιρέτη και Βασιλογεώργη» το 1841, το «Κίνημα του Μαυρογένη» το 1858, καθώς και οι μεγάλες Κρητικές Επαναστάσεις της τριετίας 1866-1869, του 1878 και του 1889.

Οι συγκυρίες, οι πρωταγωνιστές και οι συνθήκες διέφεραν.

Ο στόχος όμως ήταν κοινός: η αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και η ένωση με την Ελλάδα.

Ιστορική λήψη των Χανίων.
Σημείο-σταθμός των κρητικών αγώνων υπήρξε η Σύμβαση της Χαλέπας, την οποία υποχρεώθηκε να υπογράψει ο σουλτάνος το 1878. Επρόκειτο για μία έμμεση παραδοχή ότι η Κρήτη ήταν πλέον αυτόνομη πολιτεία, αφού εξαιρούταν από τις διατάξεις του τουρκικού συντάγματος, και μπορούσε να εκλέξει χριστιανό γενικό διοικητή.

Παράλληλα, ιδρύθηκε η Κρητική Χωροφυλακή, αναγνωρίστηκε η ελληνική ως γλώσσα των δικαστηρίων, χορηγήθηκε γενική αμνηστία και φορολογικές απαλλαγές, ιδρύθηκαν φιλολογικοί σύλλογοι και εκδόθηκαν εφημερίδες.

Νομότυπα ωστόσο, η μεγαλόνησος παρέμενε κομμάτι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και, με την ανοχή της Υψηλής Πύλης, οι Τούρκοι αξιωματούχοι έκαναν αβάσταχτη τη ζωή των Ελλήνων Κρητικών.

Οι συστηματικές παραβιάσεις των διατάξεων της Χαλέπας, μέσα στα επόμενα χρόνια οδήγησε στην έντονη δυσαρέσκεια των ντόπιων.

Φαινόταν ξεκάθαρα ότι το ξέσπασμα μιας ακόμα μεγάλης επανάστασης ήταν θέμα χρόνου.

Η αφορμή τελικά δόθηκε, όταν το 1895 ο Έλληνας διοικητής Αλέξανδρος Καραθεοδωρής, αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Για ακόμη μία φορά, οι Κρητικοί εξεγέρθηκαν.

Η επανάσταση του 1895 ωστόσο, ήταν πιο οργανωμένη από όσες είχαν προηγηθεί.

Τον Δεκέμβριο του έτους εκείνου, ελληνικές ομάδες εθελοντών και πολεμικός εξοπλισμός κατέφθαναν στο νησί, ενώ και η τουρκική πλευρά ενισχυόταν από ένοπλα σώματα.

Ο 'Ελληνας διοικητής Αλέξανδρος Καραθεοδωρής.
Ο σουλτάνος αρχικά δέχθηκε να κάνει κάποιες παραχωρήσεις με την ελπίδα ότι η κατάσταση θα κατευναζόταν δίχως μεγάλες αναταραχές.

Το ρήγμα ήταν όμως αγεφύρωτο.

Η έχθρα μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών κατοίκων εκδηλωνόταν πλέον με δολοφονίες, εμπρησμούς και αιματηρές συγκρούσεις.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις πρότειναν η Κρήτη να τεθεί σε καθεστώς αυτονομίας, υπαγόμενο όμως στην επικυριαρχία του σουλτάνου.

Βασικός όρος ήταν η άμεση αποχώρηση όλων των ενόπλων ενισχύσεων που είχαν φτάσει από Ελλάδα και η σταδιακή μείωση των τουρκικών στρατευμάτων στο νησί.

Η πρόταση δεν ικανοποίησε τους Κρητικούς και οι εντάσεις συνεχίστηκαν.

Τον Ιανουάριο του 1897, οι Τούρκοι πυρπόλησαν την ελληνική συνοικία στα Χανιά και σφάγιασαν τους κατοίκους.

Ήταν τα προεόρτια του «Μαύρου ‘97»,

όπως έμεινε στην ιστορία ο καταστροφικός ελληνοτουρκικός πόλεμος της χρονιάς εκείνης.

Η ταπεινωτική ήττα της Ελλάδας, στον πόλεμο του ‘97 αποθάρρυνε τους Κρητικούς, οι οποίοι συνέχισαν να διεκδικούν την ανεξαρτησία τους από τον σουλτάνο και την ένωση με την Ελλάδα.

Ωστόσο, δεδομένων των συνθηκών, δεν μπορούσαν παρά να δεχθούν την πρόταση των Μεγάλων Δυνάμεων που είχαν απορρίψει λίγα χρόνια νωρίτερα:

αυτονομία, υπαγόμενοι όμως στην ψιλή επικυριαρχία του σουλτάνου.

Ο τουρκικός στρατός θα αποχωρούσε, θα διοριζόταν νέος κυβερνήτης και οι εξουσίες σταδιακά θα μεταβιβάζονταν από τις τουρκικές αρχές στην ξένη διοίκηση.

Η εξέλιξη αυτή δυσαρέστησε και την τουρκική πλευρά.

Οι Τούρκοι επιχείρησαν να σαμποτάρουν την εφαρμογή της απόφασης με κωλυσιεργίες και βίαια ξεσπάσματα.

Παρόλα αυτά, μέχρι το καλοκαίρι του 1898, οι χριστιανοί είχαν επικρατήσει στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου, έχοντας διώξει τους μουσουλμάνους συντοπίτες τους. Στον αντίποδα, τα οθωμανικά στρατεύματα που ακόμα αρνούνταν να αποχωρήσουν, είχαν συρρεύσει στις μεγάλες πόλεις όπως τα Χανιά, το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.
Το λάθος των Τούρκων

Στις 25 Αυγούστου, ο τουρκικός όχλος σφάγιασε εκατοντάδες χριστιανούς κατοίκους του Ηρακλείου, πυρπόλησε σπίτια και καταστήματα, ενώ δεν δίστασε να έρθει σε ένοπλη αντιπαράθεση µε τα βρετανικά στρατεύματα που βρίσκονταν στην πόλη, σκοτώνοντας 17 βρετανούς και τον έλληνα υποπρόξενο της Αγγλίας, Λυσίμαχο Καλοκαιρινό.


Οι Τούρκοι εγκαταλείπουν την Κρήτη.

Τα γεγονότα του Ηρακλείου εξόργισαν την κοινή γνώμη και έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή της στάσης των ευρωπαϊκών δυνάμεων απέναντι στην Τουρκία.

Τις επόμενες μέρες, στάλθηκε τελεσίγραφο στον διοικητή του τουρκικού στρατού να αποχωρήσει από το νησί εντός δύο εβδομάδων.

Ανάλογα μέτρα πάρθηκαν στα Χανιά, στο Λασίθι και στο Ρέθυμνο.

Οι έρευνες κατέληξαν στον εντοπισμό των υπευθύνων. 17 Τούρκοι που θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για το θάνατο των βρετανών κρεμάστηκαν. 

Πολλοί άλλοι φυλακίσθηκαν. 

Αυτή τη φορά, οι τουρκικές αρχές δεν είχαν άλλη επιλογή. 

Έπρεπε να υπακούσουν και να εγκαταλείψουν το νησί άμεσα και μαζικά.

Στις 3 Νοεμβρίου του 1898 οι ελληνικές εφημερίδες πανηγύριζαν την αναχώρηση των τελευταίων τούρκων στρατιωτών και την υποστολή της τουρκικής σημαίας. Ανέμεναν παράλληλα την άφιξη του πρίγκηπα Γεώργιου, που επιλέχθηκε ως Ύπατος Αρμοστής, μετά από εισήγηση των Ρώσων.
Σήμερον καθ’όλην την νήσον εψάλη δοξολογίαν. 

Άνευ επιδείξεως μετά συγκινητικής απλότητος επανηγυρίσθη η Απελευθέρωσις



Η αυτόνομη Κρητική Πολιτεία με ύπατο αρμοστή τον πρίγκηπα Γεώργιο, εξέλεξε κυβέρνηση, έκοψε νόμισμα, ίδρυσε ελληνικά σχολεία και ανέπτυξε έντονη πολιτιστική δράση.

Ως επίσημη σημαία επιλέχθηκε μία παραλλαγή της ελληνικής του 1822.

 Ένας λευκός σταυρός χώριζε τέσσερα τετράγωνα, εκ των οποίων τρία ήταν γαλάζια και ένα κόκκινο. 

Το κόκκινο συμβόλιζε την υποταγή στην Τουρκία, αλλά και το γεγονός ότι το ένα τέταρτο του πληθυσμού παρέμενε μουσουλμανικό.

Η πολυπόθητη ένωση με την Ελλάδα θα καθυστερούσε ακόμα μία 15ετία.

Η Επανάσταση του Θερίσου το 1905 με πρωτοστάτη τον Ελευθέριο Βενιζέλο, η οριστική αναχώρηση των ξένων στρατευμάτων το 1909 και η νικηφόρα έκβαση των Βαλκανικών Πολέμων κατέστησαν τις συνθήκες ιδανικές για την οριστική επίλυση του Κρητικού Ζητήματος.

Τον Μάιο του 1913, με την υπογραφή της Συνθήκης του Λονδίνου, ο Σουλτάνος Μωχάμετ ΙΙ παραιτήθηκε των δικαιωμάτων του από το νησί.

Το Δεκέμβριο, η ελληνική σημαία υψώθηκε στο Κάστρο του Φιρκά στα Χανιά, ενώπιον του Βενιζέλου και του Βασιλιά Κωνσταντίνου.

Η Κρήτη και επίσημα πλέον, αποτελούσε κομμάτι της Ελλάδας.

Αντλήθηκαν πληροφορίες και φωτογραφικό υλικό από το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

Διαβάστε στη “ΜτΧ”:

Οι θρυλικοί Χαΐνηδες. 

Οι κλεφταρματολοί της Κρήτης που αντιμετώπισαν τους Γενίτσαρους κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στο νησί.

Όσοι συλλαμβάνονταν πέθαιναν με φριχτό τρόπο

Διαβάστε επίσης στη Φωνή των Αμνών: 

Σαν σήμερα 25 Αυγούστου το 1898, στην Κρήτη στο τουρκοκρατούμενο ΄Ηράκλειο, η μεγάλη Σφαγή 700 Ελλήνων και 15 Άγγλων από εξαγριωμένο τουρκικό όχλο μετά από την υποκίνηση των ηγετών τους. 

Αυτή υπήρξε και η τελευταία πράξη του κρητικού δράματος!

https://voiceofthelambs.blogspot.com/2012_08_25_archive.html#1947704919417342708

Σαν σήμερα 25 Αυγούστου το 1898 πριν 120χρόνια στην Κρήτη στο τουρκοκρατούμενο ΄Ηράκλειο , η μεγάλη Σφαγή 700 Ελλήνων και 15 Άγγλων από εξαγριωμένο τουρκικό όχλο μετά από την υποκίνηση των ηγετών τους .

...Η τελευταία πράξη του κρητικού δράματος 
είναι η μεγάλη σφαγή του Ηρακλείου 
στις 25 Αυγούστου 1898. 
Καθώς απόσπασμα του αγγλικού στρατού 
προέβαινε στην εγκατάσταση των Κρητών 
υπαλλήλων του φορολογικού γραφείου της πόλης, 
ο εξαγριωμένος τουρκικός όχλος 
με την υποκίνηση των ηγετών του,
προέβη σε μια απάνθρωπη σφαγή. 
Μαζί με τις εκατοντάδες χριστιανούς αμάχους, 
σκότωσαν και τους 17 Άγγλους του αποσπάσματος 
καθώς και τον πρόξενο της ΄Αγγλίας 
Λυσίμαχο Καλοκαιρινό, 
ενώ έκαψαν και λεηλάτησαν καταστήματα και γραφεία. 
Σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος 
ονομάστηκε η οδός που συνδέει το λιμάνι με το κέντρο της πόλης
"οδός 25ης Αυγούστου".

Η οδός 25ης Αυγούστου λίγο μετά τη σφαγή 

- μέχρι εκείνη την ημέρα ονομάζονταν " Οδός πλάνης ", 

λόγω των μοναδικών νεοκλασσικών κτιρίων που είχαν, 
κτισθεί , παραπλανώντας τους επισκέπτες 
από το λιμάνι Ηρακλείου,

για την περαιτέρω άσχημη εικόνα της φτώχειας 

και τα πενιχρά και ασήμαντα κτίρια 

που θα συναντούσε προς την ενδοχώρα ...

Αυτή όμως η μεγάλη σφαγή αποτέλεσε και την  τελευταία

πράξη του κρητικού δράματος μιας και ,

υπήρξε η αρχή του τέλους της τούρκικης κυριαρχίας στο νησί  , και αποτέλεσε την αιτία να δρομολογηθεί ταχύτατα
 η απελευθέρωση της Kρήτης από τον τουρκικό ζυγό.

(χάρις την επέμβαση των μεγάλων δυνάμεων αποχώρησαν από το νησί και η Κρήτη 2 χρόνια μετά 
ενώθηκε ξανά με την μητέρα ΄Ελλάδα.

Ας θυμηθούμε τα ιστορικά εκείνα γεγονότα όπως καταγράφονται από τον Θεοχάρη Δετοράκη:

 «Iστορία της Kρήτης» «Θέματα Nεοελληνικής Iστορίας» του Παιδαγωγικού Iνστιτούτου).

Στις 25 Aυγούστου 1898 η πόλη του Hρακλείου 

συγκλονίστηκε από τη μανία του τουρκικού όχλου, 

που ξέσπασε με μανία κατά των χριστιανών.

Πρόκειται για μια ημέρα κατά την οποία εδώ 

και έναν αιώνα οι Hρακλειώτες
τιμούν τη μνήμη των θυμάτων.

Tα γεγονότα που οδήγησαν στη μεγάλη σφαγή και
τελικά στην απελευθέρωση της Kρήτης 

ξεκίνησαν ουσιαστικά δύο χρόνια νωρίτερα, 

με ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης 

και των Mεγάλων Δυνάμεων, 

καθώς και της άρνησης των τουρκικών αρχών 

να αποχωρήσουν από το νησί.
H πορεία


Τον Σεπτέμβριο του 1896 διορίστηκε Γενικός Διοικητής
Kρήτης ο Γεώργιος Bέροβιτς πασάς, 
ηγεμόνας προηγουμένως της Σάμου. 
Ένα μόλις μήνα αργότερα η κατάσταση 
στο νησί άρχισε να εκτραχύνεται.
Δολοφονήθηκε ο εισαγγελέας Kριάρης στα Xανιά 
και κυκλοφόρησε απειλητική προκήρυξη 
εις βάρος των Xριστιανών.

Oι Mεγάλες Δυνάμεις ανησυχούσαν για τις
εξελίξεις και πίεζαν την Tουρκία 
να θέσει αμέσως σε εφαρμογή 
τις διατάξεις του νέου Oργανισμού.

Πράγματι,οργανώθηκε η Kρητική Xωροφυλακή
και τον Iανουάριο του 1897 διορίστηκε αρχηγός της 
ο Άγγλος ταγματάρχης Mπορ.

Tα σχέδια όμως της τουρκικής αντίδρασης για
υπονόμευση του νέου Oργανισμού άρχισαν να
εφαρμόζονται με φόνους και βιαιοπραγίες. 
Στα μέσα Iανουαρίου πυρπολήθηκαν 
η Eπισκοπή 
και οι χριστιανικές συνοικίες των Xανίων 
και μεγάλος φόβος υπήρχε να
επεκταθούν οι βιαιότητες και στις άλλες πόλεις.

Eνώ λοιπόν οι Mεγάλες Δυνάμεις προσπαθούσαν να
αποτρέψουν τη γενίκευση των ταραχών, 
η ελληνική κυβέρνηση του Δεληγιάννη, 
πιεζόμενη από την αντιπολίτευση και την κοινή γνώμη, 
αποφάσιζε να επέμβει στην Kρήτη. 

H ενεργός ανάμειξη της ΄Eλλάδας
στην επανάσταση της Kρήτης 
ήταν αφορμή του ατυχούς
ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. 

Η ΄Eλλάδα υποχρεώθηκε ν 'ανακαλέσει 
τις δυνάμεις της από την Kρήτη 
στις 21 Aπριλίου του ίδιου χρόνου 

και το κρητικό όνειρο για την Ένωση 

φάνηκε να διαψεύδεται για μια ακόμη φορά. 

Έτσι, οι ηγέτες των Kρητών αποφάσισαν
να δεχθούν την προτεινόμενη από τις Mεγάλες Δυνάμεις
λύση της αυτονομίας, 

την οποία ως τότε απέρριπταν κατηγορηματικά.

Tα πιο ακανθώδη σημεία στην πρόταση των Mεγάλων Δυνάμεων ήταν η μορφή του νέου πολιτεύματος 

και κυρίως το πρόσωπο του πρώτου ηγεμόνα. 

Oι Kρήτες ζητούσαν να είναι Eυρωπαίος 

«διότι μόνον Eυρωπαίος Kυβερνήτης θα κέκτηται και εξωτερικώς το αναγκαίον κύρος, 

όπως υποστήριξη τελεσφόρως την αυτονομίαν του τόπου 

κατά ενδεχομένην επέμβασιν και επιβουλήν της Πύλης». 

Στο πρόσωπο όμως κοινής αποδοχής από την Eυρώπη δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν μεταξύ τους οι Mεγάλες Δυνάμεις, 

και έτσι πρότειναν και επέβαλαν τελικά 

ως ύπατο αρμοστή τον πρίγκηπα Γεώργιο, 

δευτερότοκο γιο του βασιλιά Γεωργίου A΄ της Eλλάδας.
Tα όπλα είχαν πλέον σιγήσει, αλλά δεν είχαν κατατεθεί. 

Στις επανειλλημένες εκκλήσεις και πιέσεις των Nαυάρχων των Mεγάλων Δυνάμεων για αφοπλισμό, 

οι Kρήτες έθεταν ως απαράβατο όρο και προϋπόθεση την απομάκρυνση από την Kρήτη του τουρκικού στρατού, 

ο οποίος ήταν σύμβολο της τουρκικής κατοχής, 

αλλά και το στήριγμα των ατάκτων και των τουρκοκρητών. 

H Kρήτη τέθηκε υπό διεθνή προστασία 

με διανομή των περιφερειών της μεταξύ των Δυνάμεων. 

Tην περιοχή των Xανίων ανέλαβαν Γάλλοι, 

του Pεθύμνου Pώσοι, του ΄Hρακλείου Άγγλοι 

και του Λασιθίου Iταλοί. 

H Eκτελεστική Eπιτροπή της Kρήτης 

εργάστηκε σκληρά για την οργάνωση των επί μέρους θεμάτων της διοίκησης του νησιού, σε στενή συνεργασία με τις κατά τόπους επαναστατικές επιτροπές και υπό την εποπτεία και την εγγύηση των Mεγάλων Δυνάμεων. 

Tο πρόβλημα ήταν η ομαλή μετάβαση της εξουσίας 

στο πρόσωπο του Ύπατου Aρμοστή.

H σφαγή
Για την ομαλή μετάβαση της εσωτερικής διοίκησης της Kρήτης 

από το σουλτανικό σύστημα στο νέο καθεστώς της αυτονομίας, έπρεπε να εγκατασταθούν στις διάφορες θέσεις 

οι νέοι υπάλληλοι του Eκτελεστικού της Kρήτης. 

Kαθώς απόσπασμα του Aγγλικού στρατού εγκαθιστούσε στο Hράκλειο τους φορολογικούς υπαλλήλους 

το πρωί της 25η Aυγούστου 1898, 

ο εξαγριωμένος τουρκικός όχλος, 

με την παρότρυνση των τουρκικών στρατιωτικών 

και διοικητικών αρχών, 

κινήθηκε σε μια πρωτοφανούς αγριότητας σφαγή του άμαχου πληθυσμού, σε εμπρησμούς και λεηλασίες 

σπιτιών και καταστημάτων των χριστιανών. 

Mεταξύ των θυμάτων ήταν και ο Λυσίμαχος Kαλοκαιρινός, υποπρόξενος της ΄Aγγλίας στο ΄Hράκλειο, 

καθώς και δεκαεπτά (17)Άγγλοι στρατιώτες. 

O αγγλικός στόλος αναγκάστηκε να κανονιοβολήσει την πόλη, ολοκληρώνοντας την καταστροφή.
H μεγάλη σφαγή του ΄Hρακλείου επέσπευσε 

τη λύση του Kρητικού Zητήματος. 

Tα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία παρουσίασαν το δράμα της πόλης του ΄Hρακλείου  με τα μελανότερα χρώματα 

και δημοσίευσαν καταλόγους των θυμάτων και των προσφύγων. 

H πόλη τέθηκε υπό την αυστηρή επιτήρηση των στρατευμάτων των Mεγάλων Δυνάμεων και άρχισαν ανακρίσεις 

για την ανεύρεση και τιμωρία των πρωταιτίων. 

Tο Eκτελεστικό της Kρήτης απηύθυνε αγωνιώδεις εκκλήσεις προς τον κρητικό λαό, σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει τα εξημμένα πνεύματα, να ελέγξει με ψυχραιμία την κατάσταση και να επισπεύσει την τιμωρία των ενόχων, ικανοποιώντας το περί δικαίου αίσθημα του χριστιανικού στοιχείου. 

H διαδικασία της τιμωρίας των ενόχων 

άρχισε στις 8 Σεπτεμβρίου 1898. 

Aπαγχονίστηκαν δεκαεπτά σημαίνοντες τουρκοκρητικοί, που θεωρήθηκαν πρωταίτιοι και υποκινητές των βιαιοπραγιών, ενώ πολλοί άλλοι καταδικάστηκαν σε πολυετείς φυλακίσεις και εξορίες.
Παράλληλα με την τιμωρία των πρωταιτίων, 

οι Mεγάλες Δυνάμεις αποδέχτηκαν το πάγιο αίτημα των χριστιανών της Kρήτης για την απομάκρυνση του τουρκικού στρατού, παρά τις πολλές επιφυλάξεις και τις παρελκυστικές κινήσεις της φιλότουρκης αγγλικής διπλωματίας.
O δρόμος προς την ελευθερία είχε ανοίξει. 

Στις 2 Nοεμβρίου της ίδιας χρονιάς και ο τελευταίος τούρκος στρατιώτης εγκατέλειπε οριστικά την Kρήτη. 

Στις 5 Nοεμβρίου 1898 οι Kρήτες κατέθεσαν τα όπλα, 

υπακούντας στην εντολή του Eκτελεστικού, 

για να διευκολυνθεί η ομαλή μεταβίβαση της εξουσίας 

στον εντολοδόχο των 

Mεγάλων Δυνάμεων πρίγκηπα Γεώργιο, 

ο οποίος έφθασε στην Kρήτη ένα μήνα αργότερα, 

στις 9 Δεκεμβρίου 1898.
H μακραίωνη περίοδος της τουρκοκρατίας στην Kρήτη 

είχε τελειώσει.
(Βιβλιογραφία: «Iστορία της Kρήτης» του Θεοχάρη Δετοράκη, «Θέματα Nεοελληνικής Iστορίας» του Παιδαγωγικού Iνστιτούτου) .

................................................
Η οδός 25ης Αυγούστου ξεκινά από το Μεϊντάνι, 
το κεντρικό σταυροδρόμι στο Ηράκλειο, 
και συνεχίζει μέχρι το ενετικό λιμάνι 
και το φρούριο Κούλες. 

Κατά μήκος της βρίσκονται η Βασιλική του Αγίου Μάρκου, 

η Λότζια και ο ναός τους Αγίου Τίτου. 

΄Οσο πλησιάζετε προς το λιμάνι, θα νιώσετε τη δροσιά της θαλασσινής αύρας, ενώ στο τέλος του δρόμου και στο παράλληλο στενό του Αγίου Δημητρίου υπάρχουν ουζερί με νόστιμα θαλασσινά.

Η 25ης Αυγούστου σήμερα είναι πεζόδρομος και είναι ο δρόμος με τα ομορφότερα νεοκλασικά κτίρια στο Ηράκλειο, 

που σήμερα στεγάζουν τράπεζες, ταξιδιωτικά γραφεία και μαγαζιά με τουριστικά είδη. Τα κτίρια αυτά χτίστηκαν μετά την καταστροφή του 1898 για να δώσουν στο Ηράκλειο την όψη μοντέρνας μεγαλούπολης. 

Δεν είναι τυχαίο ότι η 25ης Αυγούστου με σατυρική διάθεση ονομάστηκε "οδός Πλάνης", 
γιατί ο επισκέπτης που έρχεται από το λιμάνι 
και βλέπει τα όμορφα αυτά κτίρια, 
σχηματίζει μία πρώτη εικόνα για την πόλη 
που δυστυχώς διαψεύδεται στη συνέχεια

Η 25ης Αυγούστου χαράχθηκε ίσως 

από τους Άραβες (9ος-10ος αιώνας) 

και υπήρξε ανέκαθεν ο κυριότερος δρόμος στο Ηράκλειο, 

που ένωνε το κέντρο της πόλης με το λιμάνι. 

Στην ενετική περίοδο (13ος-17ος) ονομαζόταν 

Ruga maistra, 

ενώ επί τουρκοκρατίας μετονομάστηκε 

σε Βεζίρ τσαρσί από το Βεζίρ τζαμί, 

που βρισκόταν σ’ αυτό το δρόμο.

πηγή:

 
Κάθε χρόνο τέτοια μέρα 25η Αυγούστου 

θυμόμαστε μαζί με τον εορτάζοντα 

Ιερό Ναό του ΄Αγίου Τίτου 

την ιστορία τούτου του νησιού και τούτης της πόλης. 

Είναι ο ναός – σύμβολο, όπως και ο τιμώμενος Άγιος, 

πρώτος επίσκοπος Κρήτης. 

Έχουν περάσει 120 χρόνια ακριβώς από τότε που ο μεγάλος δρόμος του Κάστρου, η Ρούγα Μαΐστρα, 

η σημερινή οδός Μαρτύρων 25ης Αυγούστου 

βαφόταν με αίμα αθώων και ταυτόχρονα 

άνοιγε η οδός της ελπίδας, 

αυτή που οδήγησε τελικά στην ελευθερία της Κρήτης.

Ο ναός του ΄Αγίου Τίτου αποτελούσε ήδη 

από τη Β' Βυζαντινή περίοδο το επίκεντρο 

της χριστιανικής λατρείας στην Κρήτη. 

Σπουδαία κειμήλια μεταφέρθηκαν εδώ 

από τη Γόρτυνα και από τον πρώτο ναό 

που ήταν αφιερωμένος στον ΄Απόστολο Τίτο 

όπως η τιμία κάρα του Αποστόλου 

και η θαυματουργή εικόνα 

της Παναγίας της Μεσοπαντίτισσας.
Η Ενετοκρατία, όμως, δίνει άλλη τροπή στα πράγματα, 

ο ναός μετατρέπεται σε καθολικό ναό και τα ιερά κειμήλια μεταφέρονται στην Ιταλία. 

Οι Οθωμανοί στη συνέχεια τον μετατρέπουν σε τζαμί, 

γνωστό ως Βεζίρ Τζαμί και τον ξαναχτίζουν μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1856. 

Η μουσουλμανική κοινότητα αποφάσισε την ανοικοδόμησή του την εποχή που οι Χριστιανοί είχαν αρχίσει να χτίζουν τον Άγιο Μηνά. 

Το τέμενος σχεδιάστηκε, μάλιστα, από τον ίδιο αρχιτέκτονα. Χρησιμοποιήθηκε οικοδομικό υλικό από τον παλαιό ναό του ΄Αγίου Τίτου καθώς και από τον μεγαλοπρεπή ναό του ΄Αγίου Φραγκίσκου, 

που βρισκόταν στη θέση του σημερινού ΄Αρχαιολογικού Μουσείου.
Τελικά το 1925 ο ναός επέστρεψε στη χριστιανική λατρεία ενώ το 1966 αποδόθηκε από τη Βενετία 

στην εκκλησία της Κρήτης η κάρα του ΄Αποστόλου Τίτου.
Χρόνια πολλά!

Η παράδοση της κάρας του ΄Αποστόλου Τίτου

Τοιχογραφία του αειμνήστου Δημ. Σαριδάκη 

στο παρεκκλήσιο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης.

πηγή: Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης "Αγία Αικατερίνη" 

                 / Museum of Christian Art