 |
| Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (El Greco) - «Η Ανάληψη της Παρθένου», (1577–1579) - 401 x 229 cm - Σικάγο, Art Institute. Πρόκειται για έναν από τους πιο σπουδαίους πίνακες του Έλληνα ζωγράφου Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (Ελ Γκρέκο). Αποτελεί το πρώτο μεγάλο έργο που δημιούργησε με την άφιξή του στο Τολέδο της Ισπανίας, ως κεντρικό στοιχείο του τέμπλου στην εκκλησία του Αγίου Δομήνικου του Παλαιού (Santo Domingo el Antiguo). Σήμερα βρίσκεται στο Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο (Art Institute of Chicago). Βασικά Χαρακτηριστικά του Έργου είναι η Τεχνική του και οι Μεγαλειώδεις Διαστάσεις του: Λάδι σε καμβά, με εντυπωσιακό ύψος που ξεπερνά τα 4 μέτρα (403,2 × 211,8 εκ.), σχεδιασμένο για να τραβά το βλέμμα προς τα πάνω. |
Η Παναγία εκοιμήθη και μετέστη στους ολυμπιακούς ουρανούς.
 |
| Η Κοίμηση της Θεοτόκου του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (El Greco): Ένα από τα κορυφαία και πιο διάσημα έργα της πρώιμης κρητικής περιόδου του καλλιτέχνη (πριν το 1567), το οποίο φέρει την υπογραφή του. Φυλάσσεται στον ομώνυμο Ιερό Ναό στην Ερμούπολη της Σύρου. |
Ναι! Και η Παναγία εκοιμήθη, όπως όλοι όσοι φέρουν την ανθρώπινη φύση.
Παρότι έχει ήδη ξεπεράσει σε δόξα και τιμή όλες τις ασώματες δυνάμεις.
«Τιμιωτέρα των Χερουβείμ και ενδοξοτέρα ασυγκρίτως των Σεραφείμ»
και «ανωτέρα πάντων των ποιημάτων» και ως «έχουσα τα δευτερεία της Τριάδος», σύμφωνα με την Υμνολογία της Εκκλησίας.
 |
| Η Κοίμηση του Θεοφάνη του Έλληνα (1392): Μια εμβληματική διπλής όψεως εικόνα της ρωσικής/βυζαντινής σχολής, όπου στην πίσω πλευρά απεικονίζεται η Παναγία του Ντον. Σήμερα βρίσκεται στην Πινακοθήκη Τρετιάκοφ της Μόσχας |
Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο μεγάλος θεολόγος και υμνογράφος της Εκκλησίας, στον σχετικό λόγο για την Παναγία, μας παρουσιάζει τη Θεοτόκο όχι μόνο να αποδέχεται το θάνατο, αλλά και να επείγεται να συναντήσει τον Μονογενή Της, γι' αυτό και Τον παρακαλεί να δεχθεί στα Θεϊκά Του χέρια την «φίλην» σε Αυτόν ψυχή Της.
Γράφει ο ιερός Δαμασκηνός:
«Στα χέρια Σου το πνεύμα μου, τέκνο μου, παραδίδω. Δέξου μου τη δική σου φίλη ψυχή, που άμεμπτη κράτησες. Σε Σένα και όχι στη γη το σώμα μου αφήνω. Φύλαξέ το σώο εκείνο το οποίο έκανες κατοικία, το οποίο διατήρησες παρθενικό και όταν γεννήθηκες. Πλησίον Σου πάρε με, για να κατοικήσω με Σένα και εγώ, με Σένα που είσαι των σπλάγχνων μου η φύτρα. Προς Σένα βιάζομαι να έλθω. Προς Σένα, ο Οποίος ήλθες και με επισκέφθηκες, χωρίς να χωρισθείς από τον Πατέρα Σου».
Εκπληκτικό!
Η Μητέρα της ζωής δέχεται τη νέκρωση!
Ο θάνατός Της υπερβαίνει την έννοια του θανάτου και μεταστρέφεται σε «κοίμηση», «θεία μετάσταση» και «εκδημία» ή «ενδημία» προς τον Κύριο.
Και εάν ακόμη λεχθεί «θάνατος», είναι θάνατος ζωηφόρος και «αρχή δευτέρας υπάρξεως»,
της αιωνίου, κατά τον ιερό Δαμασκηνό.
 |
| Ανδρέα Ρίτζου απεικονίζει την Κοίμηση της Θεοτόκου και χρονολογείται γύρω στα 1421 - 1492 και βρίσκεται στο Τορίνο. Ο Ανδρέας Ρίτζος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους εικόνων στην Κρήτη το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Ο Ρίτζος ζωγράφιζε τόσο σύμφωνα με τη βυζαντινή τεχνοτροπία όσο και με τη λατινική. Τα περισσότερα έργα του βρίσκονται στην Πάτμο και στην Ιταλία. |
Πότε εκοιμήθη η Θεομήτωρ; Δεν γνωρίζουμε.
Η Καινή Διαθήκη δεν μας δίνει πληροφορίες.
Για την εκδημία Της μαθαίνουμε από τις διηγήσεις σημαντικών εκκλησιαστικών ανδρών, όπως των: Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, Μόδεστου Ιεροσολύμων, Ανδρέα Κρήτης, Γερμανού Κωνσταντινουπόλεως, Ιωάννη Δαμασκηνού κ.ά., καθώς και από τα σχετικά τροπάρια της εκκλησιαστικής υμνολογίας.
Στα κείμενα αυτά διασώζεται η «αρχαία και αληθεστάτη» παράδοση της Εκκλησίας γι' αυτό το Θεομητορικό γεγονός.
Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, εκοιμήθη στο σπίτι του Ευαγγελιστή Ιωάννη, όπου διέμενε η μητέρα του Θεανθρώπου.
Αφού της έκλεισαν τα μάτια, οι Απόστολοι μετέφεραν το νεκροκρέβατό της στον κήπο της Γεθσημανής, όπου και την έθαψαν.
 |
| Η Κοίμηση και η Ανάσταση της Θεοτόκου του Ηλία Μόσκου (1679): Μια εντυπωσιακή σύνθεση που συνδυάζει την Κοίμηση με την Μετάσταση/Ανάληψη της Παναγίας |
Ο Ιωάννης Δαμασκηνός περιγράφει με πολύ στοργικό και τρυφερό τρόπο την υποδοχή της ψυχής της Παναγίας μας εκ μέρους του Υιού Της:
«Έλα, ευλογημένη μου Μητέρα, να ξεκουρασθείς. Σήκω, έλα κοντά Μου, η ενάρετη μεταξύ των γυναικών, διότι ο χειμώνας, αφού παρήλθε, ήλθε η ώρα για να κόψουμε κλαδιά.
Η ωραία κοντά Μου, και μώμος δεν υπάρχει σε Σένα.
Η ευωδία των μύρων Σου ξεπερνά όλα τα αρώματα».
Ακολούθως, γεμάτος θαυμασμό για τη Μετάσταση Της απορεί και γράφει:
«Ω, πώς ο ουρανός υποδέχθηκε Αυτή που υπήρξε πλατύτερη από τους ουρανούς! Πώς δέχθηκε ο τάφος Αυτήν η οποία δέχθηκε τον Θεό! Ναι, Τη δέχθηκε, και Τη χώρεσε, διότι δεν έγινε πλατύτερη από τον ουρανό με τον σωματικό Της όγκο. Διότι πώς ένα σώμα τριών πήχεων, που όλο και φυραίνει, θα μπορούσε να ξεπεράσει το πλάτος και το μάκρος του ουρανού; Με τη θεία χάρη όμως ξεπέρασε κάθε ύψος και πλάτος, διότι το θεϊκό είναι πέραν από κάθε σύγκριση. Ω, το ιερό και θαυμαστό και σεβάσμιο και αξιοπροσκύνητο μνήμα».
Η αγάπη και η μνημόνευση της Εκκλησίας δεν επικεντρώνονται στο ιστορικό και πραγματικό πλαίσιο, αλλά στην ουσία και στο νόημα του Θανάτου Της, μνημονεύοντας τον Θάνατο Αυτής που ο Υιός της, σύμφωνα με την πίστη μας, κατέβαλε τον θάνατο, ανέστη εκ νεκρών, και μας υποσχέθηκε την τελική ανάσταση και τη νίκη της αθάνατης ζωής.
Στην Κοίμηση, μας αποκαλύπτεται όλο το χαρμόσυνο μυστήριο αυτού του θανάτου και γίνεται χαρά μας, επειδή η Παρθένος Μαρία είναι μία από μας.
Ο ίδιος ο θάνατος γίνεται ζωή θριαμβεύουσα.
Έτσι στη γιορτή δεν υπάρχει ούτε λύπη, ούτε νεκρώσιμα μοιρολόγια, ούτε στενοχώρια, αλλά μόνο φως και ζωή.
Η εκκλησιαστική υμνογραφία δεν φείδεται χαρακτηρισμών της Παναγίας, ούτε επαίνων ούτε ύμνων.
Το μεγαλύτερο όμως εγκώμιο της Υπεραγίας Θεοτόκου είναι ο Ακάθιστος Ύμνος,
η απογείωση της υμνολογίας στο πρόσωπό Της, καθώς ιστορεί με ποιητικό και λυρικό τρόπο όλο αυτό το σχέδιο της σωτηρίας.
Παράλληλα, οι προσωνυμίες της Θεομήτορος πλείστες όσες: η Μαριάμ έφερε στον κόσμο τον Σωτήρα των ανθρώπων, εξ ου η προσωνυμία της ως Παναγία αλλά και ως Θεοτόκος.
Όμως, υπάρχει και μια πληθώρα «Θεοτοκονυμίων», όπως λέγονται, ανάλογα με τις ιδιότητες ή τα χαρίσματά της, από τον τόπο ή τρόπο που βρέθηκε εικόνα της ή βρίσκεται ο ναός Της, από την τεχνοτροπία του ναού Της, από τον εικονογραφικό τύπο παραστάσεώς Της, από την παλαιότητα της εικόνας Της, από την ομορφιά και το κάλλος Της, από τα εγκώμιά της, από τον χρόνο που γιορτάζει η εκκλησία Της κλπ.
Εορτάζεται κάθε χρόνο, σύμφωνα με το Νέο Ημερολόγιο στις15 Αυγούστου, και στις 28 Αυγούστου σύμφωνα με το Παλαιό (Παλαιoημερολογίτες).
